تحلیل عدم‌قطعیت شبیه‌سازی عددی هجوم آب به تونل انتقال آب صفارود کرمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

2 شرکت ساحل امید ایرانیان، تهران، ایران

3 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

یکی از مهم‌ترین مشکلات در پروسه حفاری تونل، هجوم آب به درون تونل است. از این‌رو، تخمین میزان هجوم آب و پیش‌بینی مورد نیاز قبل از شروع حفاری بسیار اهمیت دارد. این پژوهش درنظر دارد تا یک مدل بر پایه روش عددی بدون شبکه و الگوریتم DiffeRential Evolution Adaptive Metropolis (DREAM) را جهت انجام دادن فرآیند شبیه‌سازی- بهینه‌سازی هجوم آب به درون تونل ارائه دهد. در طرح پیشنهادی، ارتفاع سطح آب زیرمینی در محیط تونل انتقال آب صفارود کرمان شبیه‌سازی شد و تحلیل عدم‌قطعیت پارامترها (هدایت هیدرولیکی)، داده‌های ورودی (بارش و دبی منابع برداشت) و مدل‌سازی عددی درنظر گرفته شد. نتایج تحلیل عدم‌قطعیت نشان داد که هدایت هیدرولیکی در نواحی مختلف بین 0002/0 تا 2/0 متر بر روز متغیر است. همچنین، بررسی وضعیت زمین‌شناسی منطقه اثبات کرد که شرایط هیدروترمال موجب افزایش نفوذپذیری شده است. علاوه‌بر این، مشخص شد که داده‌های ورودی با چهار درصد کم تخمینی ثبت شده‌اند. بررسی عدم‌قطعیت مؤلفه‌های دخیل در مدل‌سازی عددی نیز نشان داد که برای حصول یک دقت مناسب، اندازه دامنه‌ی محلی و دامنه حمایتی باید به‌ترتیب 85/0 و سه برابر فاصله‌ی میان‌گرهی باشند. نتایج بدست آمده از شبیه‌سازی ارتفاع سطح آب زیرزمینی با استفاده از خروجی فرآیند شبیه‌سازی- بهینه‌سازی نشان داد که بین مقادیر مشاهداتی و شبیه‌سازی شده دقت مناسبی وجود دارد و از این منظر شاخص RMSE حدود 5731/2 متر برآورد گردید. علاوه‌بر این، مقایسه شبیه‌سازی هجوم آب نشان داد که دبی هجوم آب به درون تونل در قسمت‌های شمالی و جنوبی به ترتیب معادل 43/72 و 09/45 لیتر بر ثانیه است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Uncertainty analysis of numerical simulation of groundwater inflow into Safarood Kerman water transfer tunnel

نویسندگان [English]

  • Ahmad Jafarzadeh 1
  • Amir Saberinasr 2
  • Arash Hashemnejad 2
  • Massoud Morsali 3
1 Water engineering Dept., University of Birjand, Birajnd, Iran.
2 Sahel Omid Iranian consulting engineers company, Tehran, Iran
3 Assistant professor of geology, Department of Geology, University of Isfahan , Isfahan, Iran.
چکیده [English]

Groundwater inflow is one of the most important problems in Constructing a conveyance tunnel. Increasing pressure on the tunnel wall and reducing its stability, the related issues of drainage and pumping, destructive impacts on the mechanical and geological condition of the tunnel surrounding environment, loss of life, increased costs, and advance delays are among the most important challenges that can be existed during excavation. Therefore, it is crucial to evaluate the amount of water inflow and predict the required measures previously. Conventional techniques for estimating the water inflow are analytical-experimental techniques whose efficiency in complex heterogeneous and anisotropic aquifers is always tainted. Accordingly, this study intends to investigate the effectiveness of the Meshfree (Mfree) numerical method for simulating the groundwater level in the environment surrounding the Safarood water transfer tunnel in Kerman. Also, considering the uncertainty analysis, uncertainty of parameters (hydraulic conductivity), input data, and structure of numerical modeling were addressed using DiffeRential Evolution Adaptive Metropolis (DREAM) algorithm. Hence, an open-source framework based on a Mfree numerical method and DREAM algorithm was proposed for the simulation-optimization process of groundwater level prediction in the environment surrounding the tunnel, and finally, the water inflow discharge was estimated. The results of uncertainty analysis indicated that hydraulic conductivity parameters may be ranged between 0.0002 to 0.2 m/day in different homogeneous zones. Also, the study of thin sections samples collected from field observation shows that hydrothermal conditions have influenced directly the alteration of rocks and minerals in some zones and likely it is the main factor in increasing permeability in these areas. The results showed that the recorded input data has a four percent underestimation. The uncertainty of the parameters involved with the structure of numerical modeling also proved that to obtain an adequate accuracy, the size of the local domain must be about 0.85, and the support domain should be considered at least three nodes to estimate the weight function. The simulation results of groundwater level fluctuations using the derived true values of parameters showed that there is a good accuracy between the observed and simulated values (the RMSE index was estimated to be about 2.531 meters). In addition, the assessment of numerical simulation of groundwater inflow into tunnel indicated that inflow rate in the north and south parts is respectively 72.43 and 09.45 l/s.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fractured-Rock Aquifer
  • Mesh less
  • Local Radial Point Interpolation Function
  • Hydrothermal Conditions