مدیریت آب و آبیاری

مدیریت آب و آبیاری

تحلیل و غربالگری تنوع منابع آبی استان خوزستان برای ظرفیت‌سنجی توسعه گردشگری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
پروانه سبحانی 1
افشین دانه کار 2
زیبا بیرانوند 2
1 گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.
2 گروه محیط‌زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
10.22059/jwim.2026.412183.1294
چکیده
با توجه به شرایط اقلیمی و موقعیت جغرافیایی استان خوزستان و همچنین برخورداری از منابع آبی فراوان، شناسایی و اولویت‌بندی پهنه‌های آبی در این استان از اهمیت بالایی برخوردار است. مطالعه حاضر با هدف تحلیل و غربالگری تنوع منابع آبی استان خوزستان برای ظرفیت‌سنجی توسعه گردشگری انجام شد. پهنه‌‌های آبی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای مورد شناسایی قرار گرفت و سپس به اولویت‌بندی آن‌ها از طریق لیستی از معیارهای انتخاب شایستگی پهنه‌های آبی و اولویت‌بندی آن‌ها توسط متخصصان و کارشناسان اقدام شد. نتایج نشان داد که از بین رودخانه‌های استان، رودخانه‌ کارون با 34 امتیاز دارای بالاترین اولویت، و پس از آن رودخانه‌های کرخه، جراحی، آب شور و دز قرار دارند. از بین تالاب‌های داخلی استان نیز، بالاترین اولویت مربوط به تالاب شادگان با 41 امتیاز و سایر تالاب‌های داخلی منتخب شامل شیمبار، هورالعظیم، آب زالو، بندون و میانگران می‌باشند. نتایج تالاب‌های ساحلی-دریایی نشان داد که کرانه آبادان با 30 امتیاز دارای بالاترین اولویت و پس از آن به‌ترتیب تالاب‌های کرانه شادگان، مصبی بهمنشیر، خورموسی و مصبی اروندرود قرار دارند. در خصوص پیکره‌های آبی انسان ساخت، دریاچه سد گتوند با 31 امتیاز دارای بالاترین اولویت و سپس سایر تالاب‌ها به‌ترتیب شامل دریاچه سد کرخه، دریاچه سد کارون 1، دریاچه سد مارون، دریاچه سد جره، دریاچه سد دز و دریاچه سد تنطیمی-انحرافی گتوند می‌باشند. مطابق نتایج بدست آمده استان خوزستان از تنوع آبی فراوانی برخوردار است و گردشگری آبی به‌عنوان ابزاری برای توسعه متوازن منطقه‌ای، می‌تواند به توسعه گردشگری و افزایش زیرساخت‌ها و رونق اقتصادی در این استان کمک نماید. ‏
کلیدواژه‌ها
امتیازدهی و اولویت‌بندی
استان خوزستان
پهنه‌های آبی
توسعه گردشگری
غربالگری
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis and screening of water resource diversity in Khuzestan Province for assessing tourism development capacity

نویسندگان English

Parvaneh Sobhani 1
Afshin Danehkar 2
Ziba Bayranvand 2
1 Department of Environmental Science, Natural Resources Faculty, Lorestan University, ‎Khorramabad, Iran.
2 Department of Environmental Science, Natural Resources Faculty, University of Tehran, Karaj, Iran.
چکیده English

Research Topic: Water tourism is an opportunity that can help create employment and income for local communities and develop tourism infrastructure in the country. Considering the climatic conditions and geographical location of Khuzestan Province, as well as the abundant water resources, identifying and prioritizing water areas in this province is of great importance.

Objective: The present study was conducted with the aim of analyzing and screening the diversity of water resources in Khuzestan Province to assess the capacity of tourism development in this province.

Method: Water areas were identified using satellite images and then prioritized through a list of criteria for selecting water areas and prioritizing them by specialists and experts.

Results: The results of scoring and screening water areas showed that among the rivers of the province, the Karun River has the highest priority with 34 points, followed by the Karkheh, Jarahi, Ab Shur, and Dez rivers. Among the internal wetlands of the province, the highest priority is Shadegan Wetland with 41 points, and other selected internal wetlands include Shimbar, Hor-al-Azim, Ab-Zalo, Bandun, and Miangaran. The results of coastal-marine wetlands showed that Karaneh Abadan with 30 points has the highest priority, followed by Karaneh Shadegan, Mosabe Bahmanshir, Khor Musa, and Mosabe Arvandroud, respectively. Regarding man-made water bodies, Gotvand Dam Lake has the highest priority with 31 points, and then other wetlands include Karkheh Dam Lake, Karun 1 Dam Lake (Shahid Abbaspour), Marun Dam Lake, Jareh Dam Lake, Dez Dam Lake, and Gotvand Tantimi-Anhrafi Dam Lake, respectively.

Conclusion: According to the results obtained, Khuzestan Province has abundant water diversity, and water tourism, as a tool for balanced regional development, can help develop tourism and increase infrastructure and economic prosperity in this province.

کلیدواژه‌ها English

Water areas
Screening
Scoring and prioritization
Tourism development
Khuzestan Province
  1. Alizadeh, S. M. A. M., Zeinivand, M., Ahadiān, J., Amānpour, S., & Morādi, H. (2024). Feasibility Study of Achieving the Water Tourism Development in Khuzestān Province (Case Study: Shushtar and Gotvand Hydraulic System). Geographical Studies of Coastal Areas, 5 (1-16), 77-97.
  2. Doi/ 10.22124/GSCAJ.2024.24439.1234
  3. Akhavi, A. (2025). The Impact of Optimal Water Resources Management on Tourism Development: A Case Study of Kish Island. Geography and Regional Planning, 15(61), 103-117.
  4. Doi/ 10.22034/jgeoq.2025.562085.4372
  5. Borhani, M., Danehkar, A., & Moeinaddini, M. (2023). Climatic capacity evaluation of coastal area of Sistan and Baluchistan province for the development of wind farms. Journal of Natural Environment, 75(Special Issue Coastal and Marine Environment), 149-166. (In Persian).
  6. Doi/10.22059/JNE.2023.352699.2509
  7. Danehkar, A., Sobhani, P., & Beiranvand, Z. (2024). Report on identifying strategies for creating, promoting and developing water tourism in Khuzestan province. Khuzestan Water and Electricity Organization and the Faculties of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, 1-175.
  8. Fachrudin, H. T., & Lubis, M. D. (2016). Planning for riverside area as water tourism destination to improve quality of life local residents, case study: Batuan–Sikambing River, Medan, Indonesia. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 234, 434-441. DOI/ 10.1016/j.sbspro.2016.10.261
  9. Fathi, M. R. (2024). Identifying and Ranking Factors Influencing Water Recreation and Sports Tourism Development Potential Using the DEMETAL. The second international conference on maritime economy with a governance approach in marine and coastal tourism. https://sciexplore.ir/Documents/Details/824-501-464.
  10. Folgado-Fernández, J. A., Di-Clemente, E., Hernández-Mogollón, J. M., & Campón-Cerro, A. M. (2018). Water tourism: A new strategy for the sustainable management of water-based ecosystems and landscapes in Extremadura (Spain). Land, 8(1), 2. DOI//10.3390/land8010002
  11. Maleknia, R., & Hălălișan, A. F. (2025). Drivers of People’s Connectedness with Nature in Urban Areas: Community Gardening Acceptance in a Densely Populated City. Urban Science, 10(1), 15. DOI/10.3390/urbansci10010015
  12. Rahmat, A. F., El Archi, Y., Putra, M. A., Benbba, B., Mominov, S., Liudmila, P., & David, L. D. (2023). Pivotal issues of water-based tourism in worldwide literature. Water, 15(16), 2886. DOI/10.3390/w15162886
  13. Ricart, S., Villar-Navascués, R., Reyes, M., Rico-Amorós, A. M., Hernández-Hernández, M., Toth, E., & Amelung, B. (2024). Water–tourism nexus research in the Mediterranean in the past two decades: A systematic literature review. International Journal of Water Resources Development, 40(1), 57-83. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/07900627.2023.2207686
  14. Hemmati, M., & Amiri, A. (2016). Interaction of Ahvaz City with the Karun River. Manzar, 8 (37), 31-22.
  15. Karimian Sardashti, N. (2018). Historical Map of Karun River Route toward Shushtar and the Source of Zayandeh Rud, By the Efforts of Najm Al-Mulk (1299AH=1260SH). Athar Journal, 39(81), 75-90. (In Persian). https://www.magiran.com/paper/1802297
  16. Sadeghi, H. O., & Mousavifard, P. S. (2020). The role of dams in the sustainable development of rural tourism (Case study: Upstream Villages of Karun-3 Dam in Izeh County). Village and Space Sustainable Development, 1(1), 85-98. (In Persian). Doi/ 10.22077/VSSD.2020.3486.1002
  17. Sagar, S., Roberts, D., Bala, B., & Lymburner, L. (2017). Extracting the intertidal extent and topography of the Australian coastline from a 28-year time series of Landsat observations. Remote sensing of environment, 195, 153-169. DOI/ 10.1016/j.rse.2017.04.009
  18. Sánchez-Martín, J. M., Sánchez-Rivero, M., & Rengifo-Gallego, J. I. (2020). Water as a tourist resource in Extremadura: Assessment of its attraction capacity and approximation to the tourist profile. Sustainability, 12(4), 1659. DOI/ 10.1016/j.rse.2017.04.009
  19. Santarem, F., Campos, J. C., Pereira, P., Hamidou, D., Saarinen, J., & Brito, J. C. (2018). Using multivariate statistics to assess ecotourism potential of water-bodies: A case-study in Mauritania. Tourism Management, 67, 34-46. DOI/ 10.1016/j.tourman.2018.01.001
  20. Silva, G., Rachão, S., Correia, A. I., & Soares, L. A. (2022). Assessing the potential for tourism development: northern Portugal as a surf destination. In New Governance and Management in Touristic Destinations, 259-275. IGI Global. DOI/ 10.4018/978-1-6684-3889-3.ch016
  21. Sobhani, P., Esmaeilzadeh, H., Sadeghi, S. M. M., ‎Marcu, M. V., & ‎Wolf, I. D. (2022). ‎‎Evaluating ‎Ecotourism Sustainability ‎Indicators ‎for Protected Areas in Tehran, Iran. ‎‎Forests, 13, 740. DOI/ 10.3390/f13050740
  22. Sun, Z., Liu, L., Pan, R., Wang, Y., & Zhang, B. (2025). Tourism and economic growth: The role of institutional quality. International Review of Economics & Finance, 98, 103913. DOI/ 10.1016/j.iref.2025.103913
  23. Moradi, H., Zainivand, M., & Alizadeh, S. M. A. M. (2024). Strategic Planning of Water Tourism Development in Khuzestan (with Emphasis on Water Structures). Journal of Sustainable Urban & Regional Development Studies (JSURDS), 5(4), 100-114. (In Persian). https://www.srds.ir/article_210366.html
  24. Mirzaei, S., Forouzani, M., & Ghanian, M. (2025). Identifiying the water tourism capacities in Khuzestan province. Geography and Human Relationships, 8(3), 569-586. (In Persian). Doi/ 10.22034/gahr.2024.480930.2282
مدیریت آب و آبیاری
دوره 16، شماره 2
تابستان 1405
صفحه 277-301