ارزیابی تاثیر سناریوهای مختلف مدیریت منابع آب با رویکرد تامین نیازهای آبی زیست محیطی تالاب در حوضه آبریز (مطالعه موردی: تالاب امیرکلایه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه پایش منابع آب پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی رشت ایران

2 پژوهشگر پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی گیلان گروه پایش منابع آب

3 پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی

4 کارشناس ارشد آب منطقه ای گیلان

5 هیات علمی پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی

6 استادیار پژوهشکده توسعه کالبدی جهاد دانشگاهی استان کرمانشاه

چکیده

کمبود منابع آب در دسترس از یک‌سو و افزایش مداوم تقاضای آب از سوی دیگر، موجب برهم خوردن تعادل در سیستم‌های عرضه-تقاضای منابع آب شده است.. نیاز است با در نظر گرفتن اصول برنامه مدیریت یکپارچه منابع آب، با تعیین حقابه زیست‌محیطی تالاب‌هایی همچون تالاب امیرکلایه و بهبود مدیریت منابع آب آن، از تخریب این اکوسیستم ارزشمند و اثرات سوء ناشی از آن جلوگیری شود. هدف اصلی این تحقیق بررسی سناریوهای مختلف تخصیص برای تأمین حقابه زیست‌محیطی تالاب‌ها براساس مبانی مدیریت یکپارچه منابع آب بود. بدین منظور سیستم منابع آب تالاب و حوضه آبریز آن با مدل WEAP شبیه‌سازی شد. ابتدا مدل برای وضع موجود تالاب در سناریوی مبنا در سال آبی 99-1398 با شاخص‌های آماری R2 و RMSE به ترتیب 99/0 و 1/0 برای حجم تالاب و 95/0 و 3/0 برای دبی نهر واسنجی گردید و مقادیر کمبود آب برای رسیدن به شرایط هدف‌گذاری شده حداقل و مطلوب اکولوژیکی تالاب برآورد شد. با تدوین سناریوهای مدیریتی مختلف به بررسی تأثیر راه‌کارهای مدیریتی موردنظر بر بیلان منابع آب تالاب پرداخته شد. نتایج نشان داد که اجرای سناریوها در مقیاس تالاب و حوضه آبریز آن به ترتیب موجب افزایش حجم آب تالاب بین 5/0 تا 4 و 3/0 تا 7/1 میلیون مترمکعب خواهد شد. همچنین با اجرایی کردن هم‌زمان سناریوهای افزایش حجم مخزن تالاب از طریق احداث بازوی خاکی، افزایش راندمان آبیاری و رفع تصرف اراضی کشاورزی موجود در محدوده بستر تالاب، ضمن تأمین نیاز آبی بخش کشاورزی، نیاز آبی تالاب حتی در سطحی بالاتر از شرایط مطلوب تأمین خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluating the effect of different water resources management scenarios with the approach of meeting environmental water requirements of the wetland at the catchment (case study: Amirkalayeh Wetland)

نویسندگان [English]

  • Hadi Modabberi 1
  • Morteza Karimi 2
  • babak razdar 3
  • Amir Kasi 4
  • Ladan Kazemi rad 5
  • Khalil Jalili 6
1 Academic Member, Water Resources Monitoring Department, Environmental Research Center ACECR, Rasht, Iran
2 Researcher Environmental Research Institute of Academic Center for Education, Culture and Research
3 Environmental research institute of ACECR
4 Water resources expert of Guilan Region Water Company
5 Academic Member, Water Resources Monitoring Department, Environmental Research Center ACECR, Rasht, Iran
6 Department of Environmental Resources Management, ACECR, Kermanshah,Iran.
چکیده [English]

The scarcity of available water resources, on the one hand, and the increase in water demand, on the other, have upset the balance between water supply and water demand systems. Consequently, it is necessary to prevent the destruction of this valuable ecosystem and its adverse effects by considering the principles of the integrated water resources management program, determining the environmental status of wetlands such as Amirkalayeh wetland, and improving its water resources management. The main purpose of this study was to investigate different allocation scenarios for the provision of wetland ecosystems based on the principles of integrated water resources management. To aim this purpose, the water resources system of the wetland and its catchment area were simulated with the WEAP model. First, the model was calibrated for the current condition of the wetland in the reference scenario at the water years 2011-2020 whith R2 and RMSE statistical indices of 0.99 and 0.1 for the wetland volume and 0.95 and 0.3 for the creek discharge, respectively. Therefor, water shortage values were estimated to achieve the minimum and optimal ecological conditions of the wetland. Then, the effect of the management strategies on the balance of water resources of the wetland was investigated by compiling different management scenarios. The results showed that the implementation of scenarios at the wetland scale and its catchment would increase the volume of water in the wetland between 0.5 to 4 and 0.3 to 1.7 million cubic meters, respectively. Furthermore, simultaneously implementing scenarios of increasing the volume of the wetland's reservoir could provide the wetland's water requirements by constructing a levee, increasing irrigation efficiency, and eliminating the occupation of agricultural lands in the wetland bed and its margins. Also, when agricultural water requirement is provided, the water requirements of the wetland will be met so, even at a higher level.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Amirkelaye Wetland
  • Environmental water requirement
  • Integrated water resources management
  • WEAP model