مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 Assessing the sustainability of water and agriculture security by analyzing the decoupling of agriculture economics from groundwater withdrawal ارزیابی پایداری امنیت آب و کشاورزی با تحلیل جدایی اقتصاد کشاورزی از مصرف آبا زیرزمینی 543 565 96235 10.22059/jwim.2024.370493.1133 FA سورنا نادری گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. علی مریدی گروه مهندسی آب، فاضلاب و محیط زیست، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط‌زیست، دانشگاه شهید ‏بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2024 01 02 The important share of agriculture in groundwater resources depletion as well as job creation for some of the most disadvantaged sections of the society has caused hiring any restrictions on this sector with the aim of restoring groundwater resources results in a wide range of socio-economic challenges. In such a situation, a potential solution to overcome the dire situation of groundwater resources without the emergence of socio-economic consequences is to achieve the growth of the agricultural economy along with the decrease of groundwater consumption, which is known as strong decoupling in the research literature. In this study, an attempt was made to evaluate the nature of the relationship between the growth of the agricultural economy and the withdrawal of groundwater resources in 31 provinces of Iran between 2012 and 2019 by applying an approach called the Tapio approach. Then, the effect of being placed in a state of strong decoupling on the depth of groundwater should be estimated by quantile regression model. According to the findings, almost all the main agricultural centers of Iran, such as Fars and Khorasan Razavi, have not only failed to achieve strong decoupling, but in many cases, they have also experienced negative growth in the agricultural economy along with the increase in the withdrawal of groundwater resources, and consequently, they are in unstable conditions in terms of economic and groundwater resources. Further, the results of the quantile model depicted that in the areas with medium and deep groundwater resources, achieving strong decoupling reduces the depth of these resources by about 8%, although the same thing does not affect the depth of these resources in areas with shallow groundwater.  نقش محوری کشاورزی در تخلیه منابع آب زیرزمینی و هم‌چنین اشتغال‌زایی برای برخی از محروم‌ترین اقشار جامعه باعث شده تا اعمال هر محدودیتی بر این بخش با هدف احیای منابع آب زیرزمینی عملاً به طیف وسیعی از چالش‌های اقتصادی-اجتماعی منتهی شود. در چنین شرایطی یک راه‌کار بالقوه برای فائق‌آمدن بر وضع وخیم آب‌های زیرزمینی بدون بروز پیامدهای اقتصادی-اجتماعی دستیابی به رشد اقتصادی در بخش کشاورزی همزمان باکاهش حجم برداشت از آب‌های زیرزمینی است که در ادبیات پژوهش تحت عنوان جداسازی پرقدرت شناخته می‌شود. در این مطالعه سعی شده تا با به‌کارگیری رویکردی موسوم به رویکرد تاپیو ماهیت ارتباط میان رشد اقتصاد کشاورزی و برداشت از آب زیرزمینی در استان‌‌های ایران در بازه 1398-1391 موردارزیابی قرار گیرد و سپس اثر قرارگیری در وضعیت جداسازی پرقدرت بر عمق آب‌های زیرزمینی بابرآورد الگوی رگرسیون کوانتایل (Quantile) تخمین زده شود. براساس نتایج حاصله تقریباً تمام قطب‌های کشاورزی ایران نظیر فارس و خراسان رضوی نه تنها در دستیابی پایدار به جداسازی پرقدرت ناموفق بوده‌اند بلکه در بسیاری موارد رشد منفی در اقتصادکشاورزی را همراه با افزایش برداشت از آب‌های زیرزمینی نیز تجربه کرده‌اند و در نتیجه هم از نظر اقتصادی و هم از نظر آب‌های زیرزمینی در شرایط ناپایداری قرار دارند. نتایج حاصل از الگوی کوانتایل نیزنشان داد که در نواحی دارای منابع آب زیرزمینی با عمق متوسط و زیاد دستیابی به جداسازی پرقدرت در حدود 8 درصد عمق این منابع را کاهش می‌دهد، اگرچه در نواحی دارای آب‌های زیرزمینی کم‌عمق اثری بر عمق این منابع برجای نمی‌گذارد. https://jwim.ut.ac.ir/article_96235_3eb798c19eb067222e45057d28026626.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 Evaluation of Vetiver plant species Compatibility under waste leachate and industrial wastewater irrigation conditions بررسی سازگاری گونه گیاهی وتیور در شرایط آبیاری با شیرابه زباله و فاضلاب صنعتی 567 582 96496 10.22059/jwim.2022.333386.940 FA صدرالدین عبدالهی منصورخانی گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز، اهواز، ایران. مهدی اسدی لور گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز، اهواز، ایران. علی فرزادیان گروه کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فیروزآباد، فیروزآباد، ایران. اصلان اگدرنژاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز، اهواز، ایران. علی عصاره گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز، اهواز، ایران. Journal Article 2021 11 03 The use of natural processes such as phytoremediation is a suitable solution to reduce water and soil pollution. In this study, two separate experiments were conducted in the form of a 2019-2020 factorial experimental design in a greenhouse to investigate the effects of sewage leachate and industrial effluents on the growth characteristics of vetiver plant species. The experimental factors included leachate and industrial effluents at concentrations of Zero Percent, 25 Percent, 50 Percent, 75 Percent, and 100 Percent in three replicates with two water use stress in five and 10 days. Characteristics evaluated included plant height, number of branches, fresh and dry weight of shoots, and fresh and dry weight of soil organs (roots). The results showed that irrigation with municipal wastewater leachate had a significant effect on the number of branches (P<0.01), fresh weight, and dry weight of roots at a five Percent level. The results of applying industrial wastewater had a significant effect on height, number of branches (P<0.01), dry weight of vetiver, and fresh and dry weight of roots (P<0.05), but no significant effect on fresh weight of vetiver (P>0.05). The highest additive effect of industrial effluent and irrigation stress on plant morphological characteristics was obtained at the interaction level, W2A1 treatment (25% industrial effluent and five days irrigation stress). The results of this study showed that the use of waste leachate and industrial wastewater mixed with irrigation water to irrigate compatible vetiver species can be considered as a solution for the use of unconventional water in production. استفاده از فرایندهای طبیعی از جمله گیاه پالایی راه‌حلی مناسب برای کاهش آلودگی آب و خاک است. در این مطالعه به‌منظور بررسی تأثیر شیرابه زباله و فاضلاب صنعتی بر رشد گونه گیاهی وتیور؛ دو آزمایش جداگانه در سال زراعی1400-1399 به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی و در گلخانه اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل، شیرابه زباله و فاضلاب صنعتی در سطوح (صفر، 25، 50، 75 و 100 درصد) هر کدام در سه تکرار با دو تنش آبی در دو سطح پنج و 10 روزه اجرا شد. صفات ارزیابی‌شده شامل ارتفاع گیاه، تعداد شاخه، وزن تر و خشک اندام‌های هوایی و وزن تر و خشک اندام زمینی (ریشه) بود. نتایج آزمایش نشان داد آبیاری با شیرابه زباله‌های شهری تأثیر معنی‌داری بر تعداد شاخه (01/0P<)، وزن تر و خشک ریشه در سطح پنج درصد داشت. نتایج کاربرد فاضلاب صنعتی تأثیر معنی‌داری بر ارتفاع و تعداد شاخه (01/0P<)، وزن خشک هوایی، وزن تر و خشک ریشه (05/0P<) داشت. اما تأثیر معنی‌داری بر وزن تر هوایی نداشت (05/0P>). بیش‌ترین اثر افزایشی فاضلاب صنعتی و تنش آبیاری بر ویژگی‌های مورفولوژیکی گیاه وتیور در سطح برهم‌کنشی، تیمار W2A1 (25 درصد فاضلاب صنعتی و تنش پنج روز آبیاری) به‌دست آمده است. نتایج این پژوهش نشان داد، استفاده از تیمارهای شیرابه زباله و فاضلاب صنعتی مخلوط با آب آبیاری جهت آبیاری گونه سازگار وتیور می‌تواند به‌عنوان راه‌کاری برای استفاده از آب‌های نامتعارف در تولید به‌شمار آید. https://jwim.ut.ac.ir/article_96496_ada87468fed0320ba7abafaa227cf447.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 Comprehensive Fluoride evaluation in the Maku-Bazargan-Poldasht area ارزیابی جامع فلوراید درمنابع آب محدوده ماکو-بازرگان-پلدشت 583 600 96799 10.22059/jwim.2023.352593.1038 FA زهرا صدقی گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Ata Allah Nadiri گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. فرانک سای گروه مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه لوییزیانا. آمریکا. سمیه اسدی گروه مهندسی برق و کامپیوتر، دانشگاه پنسیلوانیا. آمریکا. Journal Article 2022 12 22  The primary objective of this research is to comprehensively investigate fluoride concentration in the Maku-Bazargan-Poldasht area, located in the north of West Azerbaijan province. In October 2021, 60 samples were collected from various water resources in the region. The fluoride concentration ranged from 0.39 to 9.89 mg/L, with more than 50% of the samples exceeding the World Health Organization's standard. This study investigated into the correlation between fluoride and other elements, assessed various processes influencing fluoride levels, investigated its effects on humans and plants, and utilized multivariate statistical techniques to determine contributing processes and factors. Moreover, it examined fluoride concentration fluctuations over the past 15 years across different water resources (Deep wells, Shalow well, Springs, Qanats, and Surface water) for the first time. The assessment of fluoride included multiple dimensions related to this element. Comparing fluoride levels across various water sources revealed that Deep wells exhibited the highest fluoride concentrations due to the long residence time of water within the aquifer matrix. This study also highlighted, for the first time, the correlation between high fluoride concentrations and plant diseases such as necrosis and chlorosis in specific parts of the study area. Bivariate plots indicated that processes involving carbonate dissolution and ion exchange contributed to increased fluoride and carbonate concentrations in the area. Furthermore, an analysis of changes in fluoride concentration in 12 sampling stations indicated an eightfold average increase in anomaly intensity over the past 15 years in these stations. Employing Principal Component Analysis (PCA) and Factor Analysis (FA), the research identified three groups and three factors, confirming that fluoride anomalies are natural, while nitrate anomalies originate from human activities within the study area. هدف اصلی پژوهش موردنظر توجه همه‌جانبه بر ابعاد مختلف غلظت بالای فلوراید در محدوده ماکو- بازرگان- پلدشت واقع در شمال استان آذربایجان‌غربی است. بدین منظور در آبان‌ماه سال 1400 از منابع آبی مختلف محدوده مورد پژوهش، 60 نمونه جمع‌آوری و آنالیز شده است که غلظت یون فلوراید از 39/0-89/9 میلی‌گرم بر لیتر نوسان دارد و غلظت آن در بیش از 50 درصد نمونه‌ها بالاتر از استاندارد سازمان بهداشت جهانی است. در این پژوهش ارتباط فلوراید با عناصر دیگر و تأثیرگذاری فرایند‌های مختلف بر این عنصر و آثار آن بر انسان و نباتات ارزیابی شده و در ادامه از تکنیک‌های آماری چندمتغیره برای درک فرایند‌های یاری‌رسان به این متغیر‌ها و شناسایی عوامل مؤثر بر غلظت فلوراید استفاده شده است و هم‌چنین نوسانات این عنصر در منابع آبی مختلف (چاه عمیق، نیمه‌عمیق، چشمه، قنات و آب سطحی) با تغییرات غلظت آن در 15 سال اخیر موردبررسی واقع شده که اولین بار در این پژوهش به ارزیابی جامع فلوراید و تمرکز بر ابعاد مختلف مرتبط با این عنصر پرداخته شده است. با مقایسه مقادیر فلوراید برای منابع مختلف آبی مشخص‌شد که غلظت فلوراید در چاه‌های عمیق به‌دلیل ماندگاری بیش‌تر منابع آبی در ماتریکس آبخوان بالاترین است و در این پژوهش برای اولین بار به بیماری مرتبط با گیاهان (نکروز و کلروز) که در اثر غلظت بالای فلوراید در قسمت‌هایی از محدوده مورد پژوهش نمایان شده، اشاره شده است. با استفاده از نمودار‌های دو متغیره نیز معین شد که فرایند انحلال کربنات‌ها و تعویض یونی بر افزایش غلظت فلوراید و کربنات منابع آبی منطقه تأثیرگذار است و باتوجه به مقایسه تغییرات غلطت یون قلوراید در 12 ایستگاه نمونه‌برداری نیز مشخص شد که شدت آنومالی در طی 15 سال گذشته در 12 ایستگاه مشابه به‌طور میانگین 10 برابر افزایش داشته است و هم‌چنین با استفاده از آنالیز تحلیل خوشه‌ای و تحلیل عاملی سه گروه و سه فاکتور تعیین شد که نتایج، مویدی بر زمین‌زاد‌ بودن آنومالی فلوراید و انسان‌زاد بودن نیترات در محدوده موردمطالعه است.  https://jwim.ut.ac.ir/article_96799_df8868eb93646ba86b80f30a3c451c91.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 The effect of return period discharge in applying one of the natural flood management measures on flood risk reduction اثر دوره بازگشت دبی در اعمال یکی از اقدامات طبیعی مدیریت سیل بر کاهش ریسک سیلاب 601 613 96800 10.22059/jwim.2024.372165.1144 FA سوده کلامی گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. محمد مهدی احمدی گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. رضا حسن زاده گروه پژوهشی اکولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران. Journal Article 2024 02 12 In this study, the amount of flood risk reduction due to applying one of natural flood management measures, in alluvial fans, was investigated. Usually, flood management is done by common structural and non-structural methods, which are expensive and short-lived. Flood damage reduction and using more stable and flexible solutions for flood management, have been received more attention from researchers in recent years. Using natural flood management (NFM) is considered stable methods of flood management, and in this study by presenting a natural solution in the form of increasing the length of the river by creating a meander, to investigate its effect on the expected flood damage compared to the base mode is paid. The method of conducting this study is based on modeling, which uses three models: HEC-HMS, HEC-RAS 2D and ArcMap. The study area is Abbakhsha River catchment located in Bardsir city, Kerman province, with an area of 1136 square kilometers, has the state of an alluvial fan that numerous floods have occurred. Topography, precipitation and discharge are the most important data required for this study. According to the results of this research, creating a meander in the river reduces the expected annual damage (EAD) by 15.5%. The results of this research can be effective in the planning and policy making of optimal flood management solutions in the region. در این پژوهش میزان کاهش ریسک سیل در اثر پیاده‌سازی یکی از روش‌های مدیریت طبیعی سیل در یک منطقه مخروط‌افکنه موردبررسی قرار گرفته است. مدیریت سیل به روش‌های متداول سازه‌ای و غیرسازه‌ای انجام می‌شود که هزینه اجرای آن‌ها زیاد و عمر این پروژه‌ها کوتاه است. کاهش خسارت‌ ناشی از سیل و استفاده از روش‌هایی به‌منظور مدیریت پایدار و انعطاف‌پذیرتر سیل در سال‌های اخیر بیش‌تر مورد توجه پژوهش‌گران قرار گرفته است. استفاده از رویکرد‌های طبیعی کنترل سیل (NFM) یکی از روش‌های مدیریت پایدار سیل محسوب شده که در این پژوهش با ارائه یک راه‌کار طبیعی در قالب افزایش طول مسیر رودخانه با ایجاد خم در مسیر اصلی به بررسی اثرگذاری آن بر میزان خسارت مورد انتظار سیلاب نسبت به حالت اصلی پرداخته می‌شود. روش انجام این پژوهش بر پایه مدل‌سازی بوده که از سه مدل HEC-HMS، HEC-RAS 2D و ArcMap استفاده شده است. منطقه موردمطالعه حوضه آبریز رودخانه آببخشاء واقع در شهرستان بردسیر، استان کرمان به وسعت 1136 کیلومترمربع، دارای حالت مخروط‌افکنه که سیل‌های متعددی در آن اتفاق افتاده است. داده‌های توپوگرافی، بارش و دبی از مهم‌ترین داده‌های موردنیاز این پژوهش محسوب می‌شوند. براساس نتایج این پژوهش ایجاد خم در مسیر رودخانه باعث کاهش 5/15 درصدی خسارت موردانتظار سالیانه (EAD) می‌شود. نتایج این پژوهش می‌تواند در برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری راه‌کارهای بهینه مدیریت سیلاب در منطقه مؤثر باشد. https://jwim.ut.ac.ir/article_96800_26e9d8cf65517882d452267ab03c0ab1.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 Evaluation of the Relationship between Rainfed Fig Orchards Yield and Effective Precipitation using Remote Sensing Datasets بررسی رابطه عملکرد باغات انجیر دیم و مقادیر بارش موثر با استفاده از داده های سنجش از دور 615 627 96923 10.22059/jwim.2024.372488.1146 FA فائزه خوشرو گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. بهزاد آزادگان گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. شادمان ویسی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کرج، بخش آبیاری و فیزیک خاک، کرج، ایران. محمد عبداللهی پور گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2024 02 11 Appropriate precipitation can play a crucial role in providing soil water content in rainfed fig orchards. Meanwhile, one of the main problems in most rainfed agriculture areas is the unavailability of rainfall data, which satellite rainfall datasets can help to solve this problem. The area investigated in this research is rainfed fig orchards of Estahban and the rainfall data of the meteorological station located in the area was applied for different periods of time. In this research, first, the relationship between yield and distribution of precipitation values in different time scales (monthly, seasonal and annual) was determined. Then the amount of satellite-derived rainfall was found using the rainfall datasets (i.e. CHIRPS, ERA5, ERA5-Land, GPM, PERSIANN and GSMaP) and based on these values, the amount of effective rainfall was calculated using different methods including USDA, ET-Rainfall, and Dependable Rain for the time period range between 2005 and 2021. Results showed, the rainfall in the months of April and then in May and November has had the greatest effect on improving the yield of the crop. Additionally, it is recommended supplemental irrigation events at the beginning of spring to provide higher soil water content for fig orchards in drought conditions. Based on the analyzed statistical criteria, it can be said that GPM was the most suitable dataset and USDA was the best effective rainfall method among the investigated methods in the area. بارش مناسب می‌تواند در تأمین رطوبت خاک در انجیرستان‌های دیم بسیار مؤثر باشد. با این‌حال یکی از مشکلات در عمده مناطق دیم‌کاری کشاورزی، عدم در دسترس‌بودن داده‌های بارش می‌باشد که پایگاه داده‌های بارش ماهواره‌ای می‌تواند برای حل این مشکل کمک کند. محدوده جغرافیایی موردبررسی در این پژوهش انجیرستان‌های شهرستان استهبان بوده و از داده‌های بارش ایستگاه زمینی در مقاطع مختلف زمانی استفاده شد. در این پژوهش ابتدا ارتباط بین میزان عملکرد و توزیع شاخص بارش در مقیاس‌های گوناگون زمانی (ماهانه، فصلی و سالانه)، تعیین شد. سپس مقدار بارش ماهواره‌ای با استفاده از پایگاه داده‌های بارش شامل CHIRPS، ERA5، ERA5-Land، GPM، PERSIANN وGSMaP  تهیه شد و براساس این مقادیر میزان بارش مؤثر با استفاده از روش‌های مختلف شامل USDA، ET-Rainfall و بارش قابل اطمینان برای محدوده زمانی بین سال‌های 2005 الی 2021 برآورد شد. بر این اساس بارش در ماه‌های آوریل و سپس ماه می و نوامبر بیش‌ترین تأثیر را بر بهبود عملکرد محصول داشته است. هم‌چنین پیشنهاد می‌گردد در صورت اقدام به عمل آبیاری تکمیلی در ماه ابتدای بهار انجام گیرد. براساس معیارهای آماری موردبررسی، می‌توان گفت که GPM مناسب‌ترین پایگاه داده و روش USDA بهترین روش ارزیابی بارش مؤثر از بین گزینه‌های موردبررسی می‌باشد. https://jwim.ut.ac.ir/article_96923_4aefa62530226b5a0ba30c7a499ac95d.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 Estimation of actual evapotranspiration using remote sensing data for improved water management برآورد تبخیر-تعرق واقعی با استفاده از داده‌های سنجش از دور به‌منظور بهبود مدیریت آب 629 648 96992 10.22059/jwim.2024.369438.1123 FA محدثه السادات فخار گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. عباس کاویانی گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. Journal Article 2023 12 10 Spatial quantification of actual evapotranspiration (ET) is crucial for water resource management and planning in arid regions. This research focuses on the investigation and estimation of evapotranspiration using Py_SEBAL and METRIC algorithms, as well as the WaPOR model and MOD16 product, during the years 2021 and 2022 in the Moghan Plain located in Ardabil Province. The results of each model are compared with the FAO-56 method, which is a standard approach for estimating evapotranspiration in different areas. The results indicate that the Py_SEBAL algorithm shows the highest correlation with the FAO-56 method, with an R value of 0.97 and an RMSE (mm/month) of 1.88. Next, the METRIC algorithm demonstrates the highest correlation with an R value of 0.89 and an RMSE (mm/month) of 1.5. To further validate the performance of the estimation models in different areas, the WaPOR database is also utilized. The obtained outputs indicate that among the irrigated lands covered by the water network, the Py_SEBAL algorithm exhibits the highest correlation with the values derived from WaPOR, with an R2 value of 0.77. After Py_SEBAL, METRIC demonstrates a relatively suitable correlation with an R2 value of 0.55. Considering the land use map of the region, more than 60% of the area is covered by the irrigation network. Since Py_SEBAL yields the best results in the conducted investigations for these lands, the estimation of evapotranspiration volume is focused on the entire region. The results indicate that the volume of evapotranspiration is approximately 4/5 times higher per hectare in irrigated lands compared to drylands. کمی‌سازی مکانی ET واقعی برای مدیریت منابع آب و برنامه‌ریزی در مناطق خشک بسیار مهم است. در این پژوهش به بررسی و برآورد  تبخیر-تعرق براساس الگوریتم­های Py_SEBAL و METRIC، مدل WaPOR و محصول MOD16  طی سال­های 2021 و 2022 در دشت مغان واقع در استان اردبیل پرداخته شد. نتایج هر یک از مدل­ها با روش FAO-56 که یک روش استاندارد برای برآورد تبخیر-تعرق در مناطق مختلف است، مقایسه شد. نتایج نشان می­دهد که الگوریتم Py_SEBAL با مقدار 97/0=R و (mm/month)88/1=RMSE بیش‌ترین میزان همبستگی را با مقدار FAO-56 دارد. سپس، الگوریتم METRIC با مقدار 89/0=R و (mm/month) 5/1=RMSE بیش‌ترین میزان همبستگی را داشته است. به‌منظور اعتبارسنجی دقیق‌تر عملکرد مدل‌های برآوردی در مناطق مختلف، از پایگاه WaPOR نیز استفاده شد. خروجی­های به‌دست‌آمده نشان می­دهد که در بین اراضی تحت پوشش شبکه آبیاری الگوریتم Py_SEBAL با مقدار 77/0=R² بیش‌ترین میزان همبستگی را با مقادیر حاصل از WaPOR دارد. بعد از Py_SEBAL، METRIC با مقدار 55/0=R² همبستگی به نسبت مناسبی را دارد. با توجه به نقشه کاربری منطقه، بیش از 60 درصد اراضی این منطقه تحت پوشش شبکه آبیاری قرار دارند. ازآنجایی‌که Py_SEBAL در بررسی­های انجام‌شده بهترین نتیجه­ را برای بررسی در این اراضی داشته است، لذا به برآورد حجم میزان  تبخیر-تعرق در سطح کل منطقه پرداخته شد که نتایج حاصله نشان می­دهد حجم میزان تبخیر-تعرق از سطح برابر از اراضی تحت پوشش شبکه آبیاری و اراضی دیم حدود 5/4 برابر در هر هکتار بیش‌تر است. https://jwim.ut.ac.ir/article_96992_29fd41d5dfb56333c7e99c801a0c3dd7.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 Investigating meteorological and hydrological drought characteristics and their propagation relationship under the influence of human activities in Ardabil plain بررسی ویژگی‌های خشک‌سالی هواشناسی و هیدرولوژیکی و رابطه انتشار آن‌ها تحت تأثیر فعالیت‌های انسانی در دشت اردبیل 649 664 97016 10.22059/jwim.2024.371936.1141 FA عرفان فرجی عموقین گروه مهندسی آب، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. امین کانونی گروه مهندسی آب، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. مهسا حسنپور کاشانی گروه مهندسی آب، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Journal Article 2024 01 31 The occurrence of droughts that are affected by the change of climatic factors and the development of human activities have faced more serious problems in the management of limited water resources. In this research, SPI and SSI indices were used in different time scales in order to investigate meteorological and hydrological drought characteristics and extract the propagation relationship between them in the basin overlooking Samian station in Ardabil plain. To conduct the research, first, the average monthly rainfall of the study area was extracted using the IDW method. Then, by identifying the change point, the flow time series was divided into two periods before (natural) and after (disturbed) construction of Yamchi reservoir dam, and SPI and SSI indices were calculated for each period. In the natural period, hydrological drought prevailed about 30% of the time, but the share of hydrological and meteorological droughts was the same in this period. However, in the distributed period, the frequency of meteorological drought was less than 30%, but the frequency of hydrological drought was about 80%. This issue shows the effect of the construction and operation of Yamchi Dam so that in the years after the construction of the dam, the hydrological regime of the river was affected and experienced more drought. According to the correlation between SPI and SSI indices in two natural and disturbed periods, the propagation of meteorological drought to hydrological has been a third-order relationship. وقوع انواع خشک‌سالی که متأثر از تغییر عوامل اقلیمی و گسترش فعالیت‌های انسانی می‌باشد مدیریت منابع محدود آب را با مشکلات جدی‌تری روبه‌رو کرده است. در این پژوهش به‌منظور بررسی ویژگی‌های خشک‌سالی هواشناسی و هیدرولوژیکی و استخراج رابطه انتشار بین آن دو در حوضه مشرف به ایستگاه سامیان در دشت اردبیل از شاخص‌های SPI و SSI در مقیاس‌های مختلف زمانی استفاده شد. برای انجام این پژوهش، ابتدا میانگین بارش ماهانه منطقه موردمطالعه به‌کمک روش IDW استخراج شد. سپس با تشخیص نقطه تغییر، سری زمانی جریان به دو دوره قبل (طبیعی) و بعد (آشفته) از احداث سد مخزنی یامچی تقسیم و شاخص‌های SPI و SSI برای هر دوره محاسبه شدند. در دوره طبیعی، حدود 30 درصد مواقع خشک‌سالی هیدرولوژیکی حاکم بود ولی سهم خشک‌سالی و ترسالی هواشناسی در این دوره یکسان بوده است. با این‌حال در دوره آشفته، فراوانی وقوع خشک‌سالی هواشناسی کم‌تر از 30 درصد ولی فراوانی وقوع خشک‌سالی هیدرولوژیکی حدود 80 درصد بوده است. این موضوع تأثیر احداث و بهره‌برداری از سد یامچی را به‌خوبی نشان می‌دهد، چرا که در سال­های بعد از احداث سد رژیم هیدرولوژیکی رودخانه تحت تأثیر قرار گرفته و خشک‌سالی بیش‌تری را تجربه کرده است. با توجه به همبستگی بین شاخص‌های SPI و SSI در دو دوره طبیعی و آشفته، رابطه انتشار خشک‌سالی هواشناسی به هیدرولوژیکی از درجه سوم بوده است. https://jwim.ut.ac.ir/article_97016_9bebc0a39606fdce86553efd1a8dfb98.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 Comparison of interpolation methods to improve the prediction of groundwater surface level using deep learning مقایسه روش‌های درون‌یابی به‌منظور بهبود پیش‌بینی سطح ایستابی آب زیرزمینی با استفاده از روش‌های یادگیری عمیق 665 679 97390 10.22059/jwim.2024.372424.1145 FA عرفان عبدی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. اسماعیل اسدی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. محمد علی قربانی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2024 02 10 Groundwater resources are an important factor in managing and maintaining water that is used for drinking water, irrigation and other purposes. Groundwater level forecasting is very important for assessing total water resources and their allocation, contributing to water sustainability and drought mitigation. Sometimes, due to the presence of obstacles such as unfavorable weather conditions, blocked roads, or lack of equipment and people, measurements are not carried out for months. On the other hand, accurate and abundant groundwater level data helps to predict various consequences related to groundwater management and ecosystem health. Nevertheless, completing the missing data and improving them by interpolation method helps effectively in predicting the stability level by deep learning method. . In this study, the Azarshahr aquifer, which has recently faced a significant drop in the underground water level, was examined monthly from 1397 to 1400. Also, in order to complete the data that was not measured for any reason, kriging interpolation methods and M5P algorithm were used. By analyzing each method, the M5P method with the minimum root mean square error of 1.83 meters and correlation coefficient of 0.975 was the best. It had the function. On the other hand, in order to predict the underground water level, the data was divided into 70 and 30 calibration and accuracy measurements, and the deep learning (DL) method was used, which was acceptable with an error of 1.408 meters and an accuracy of 88%. And it can be used in future research for better management of water resources. منابع آب زیرزمینی عامل مهمی در مدیریت و نگهداری آب است که برای آب آشامیدنی، آبیاری و سایر اهداف استفاده می­شود. پیش‌بینی سطح آب زیرزمینی برای ارزیابی کل منابع آب و تخصیص آن‌ها، کمک به پایداری آب و کاهش خشکسالی بسیار مهم است. برخی اوقات وجود موانعی مانند نامساعدبودن شرایط جوی، مسدودبودن راه­ها و یا نبود تجهیزات و افراد کافی اندازه‌گیری تا ماه­ها انجام نمی­گیرد. از طرفی داده‌های دقیق و فراوان سطح آب زیرزمینی به پیش‌بینی پیامدهای مختلف مربوط به مدیریت آب زیرزمینی و سلامت اکوسیستم کمک می­کند. با این وجود تکمیل داده‌های مفقودشده و بهبود آن‌ها به‌روش درون‌یابی کمک مؤثری در پیش‌بینی سطح ایستابی به‌روش یادگیری عمیق می­کند. در این مطالعه آبخوان آذرشهر که به‌تازگی با افت سطح آب زیر­زمینی قابل‌توجهی روبه‌رو شده است به‌صورت ماهیانه از سال 1397 تا 1400 موردبررسی قرار گرفت. هم‌چنین جهت تکمیل داده‌هایی که به هر علتی اندازه‌گیری نشده بود از روش‌های درون‌یابی کریجینگ و الگوریتم M5P استفاده شد که با تجزیه و تحلیل هر روش، روش M5P با حداقل ریشه میانگین مربع خطا 83/1 متر و ضریب همبستگی 975/0 بهترین عملکرد را داشت. از طرفی برای پیش­بینی سطح آب زیرزمینی داده‌ها به دو صورت واسنجی و صحت‌سنجی70 به 30 تقسیم‌بندی شده و از روش یادگیری عمیق (DL) بهره گرفته شد که این روش با خطای 408/1 متر و دقت 88 درصد، قابل‌قبول بوده و می­توان در پژوهش‌های آتی جهت مدیریت  بهتر منابع آبی مورداستفاده قرار گیرد. https://jwim.ut.ac.ir/article_97390_c56ed7606501784e0bd81da764ff2855.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 Development of a hybrid model to reduce water loss in dams reservoir operation توسعه مدل هیبریدی به‌منظور کاهش تلفات بهره‌برداری آب از مخزن سدها 681 696 97613 10.22059/jwim.2024.377070.1162 FA سکینه حاتمی گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. جابر سلطانی گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. علی محمدی گروه مهندسی آب، دانشکده فناوری کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2024 05 26 One of the most important sources of water loss in reservoirs is controlling reservoir efficiency indicators, water deficit, and losses through evaporation and seepage. In this study, in the first step towards formulating operational policies, the SOP model of Pishin dam located in Sistan and Baluchestan Province during the years 1390 to 1397 was developed. Subsequently, to identify optimal release values in operational policies, the Generalized Reduced Gradient (GRG) extended to standard operational policy (SOP) and averaging method. Thus, hybrid optimization-simulation models of Generalized Reduced Gradient-Standard Operational Policy (GRG-SOP) and Generalized Reduced Gradient-Standard Operational Policy-Averaging (GRG-SOP-AVE) were developed. In this study, indicators of water losses (evaporation and seepage), deficit, and reservoir efficiency indices for the GRG-SOP, GRG-SOP-AVE policies, and current operation were estimated to identify the best operating policy. The results reveal that the operating policy derived from the GRG-SOP-AVE model leads to a reduction in the values of deficit, evaporation and seepage indicators by 35.32 MCM/yr, 10.74 MCM/yr, 0.002 MCM/yr, respectively. Additionally, the indicators of reliability, resilience, vulnerability, and flexibility have improved by 67.58%, 24.59%, 31.69%, and 11.35% respectively compared to other policies. Therefore, it is suggested to utilize the policy derived from the GRG-SOP-AVE model in other dams to reduce seepage, evaporation, and deficit indicators. یکی از مهم‌ترین منابع هدررفت آب در مخازن سدها، کنترل شاخص‌های کارایی مخزن، کمبود و تلفات آب از طریق تبخیر و تراوش است. در این پژوهش درگام نخست جهت تدوین سیاست­های بهره‌برداری، مدل SOP سد پیشین واقع در استان سیستان و بلوچستان طی سال‌های 1390 تا 1397 تدوین شد. سپس برای شناسایی مقادیر رهاسازی بهینه در سیاست‌های بهره‌برداری، مدل گرادیان کاهشی تعمیم‌یافته (GRG) با سیاست بهره‌برداری استاندارد (SOP) و روش میانگین­گیری هیبرید گردید. لذا مدل­های هیبریدی بهینه‌سازی-  شبیه‌سازی گرادیان کاهشی تعمیم‌یافته-بهره‌برداری استاندارد (GRG-SOP) و گرادیان کاهشی تعمیم‌یافته-بهره‌برداری استاندارد-میانگین­گیری (GRG-SOP-AVE) توسعه داده شد. در این پژوهش شاخص‌های تلفات آب (تبخیر و تراوش)، کمبود و شاخص‌های کارایی مخزن به‌ازای سیاست‌های بهره‌برداری GRG-SOP،  GRG-SOP-AVEو بهره‌برداری فعلی برآورد شدند تا بهترین سیاست­ بهره‌برداری شناسایی گردد. نتایج این پژوهش نشان می­دهد که سیاست­ بهره‌برداری به‌دست‌آمده از مدل GRG-SOP-AVE، سبب می­شود تا مقادیر شاخص‌های کمبود  MCM/yr32/35، تبخیر MCM/yr 74/10 و تراوش MCM/yr 002/0 کاهش پیدا کنند. هم‌چنین شاخص‌های اعتمادپذیری، برگشت­پذیری، آسیب­پذیری و انعطاف­پذیری به‌ترتیب به میزان 58/67، 59/24، 69/31 و 35/11 درصد نسبت به سیاست­های دیگر بهبود بیش‌تری داشته است. لذا پیشنهاد می‌گردد جهت کاهش تلفات تراوش، تبخیر و کمبود تأمین، از سیاست­ به‌دست‌آمده از مدل GRG-SOP-AVE در سایر سدها استفاده شود. https://jwim.ut.ac.ir/article_97613_3861c5ac1cf4cd9bfdfcc12e05328587.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 Investigating nitrate change with hybrid modeling along a mountain river بررسی تغییرات نیترات با مدل‌سازی ترکیبی در مسیر رودخانه کوهستانی 697 708 97935 10.22059/jwim.2024.376403.1161 FA عاطفه نورعلیئی گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران. کاظم شاهوردی گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران. صفر معروفی گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران. Journal Article 2024 05 12 The examination of water quality in terms of pollution is a crucial aspect in managing the quality of surface water, such as rivers. This study focused on analyzing the trend of nitrate (NO₃) pollution in the 7.02 km long of the Abbas-Abad River in 2022. The HEC-RAS model was used to determine the river pooling, and then, the geometry was entered into the QUAL2Kw model. Calibration and validation were conducted using the data from May and July 2022, respectively, demonstrating the model's accuracy. The findings revealed an increasing trend in nitrate concentration of 7.6% during the non-agricultural season and an 8.0% increase during the agricultural season due to the use of fertilizers and chemical pesticides. To mitigate this, it is recommended to prevent pollutant entry into the riverbed. بررسی کیفیت آب از نظر تغییرات نیترات، موضوعی حیاتی در مدیریت کیفی آب‌های سطحی از جمله رودخانه‌ها می‌باشد. در این پژوهش، روند تغییرات آلودگی نیترات (NO₃) در رودخانه عباس‌آباد با طول 02/7 کیلومتر در سال 1401 موردبررسی قرار گرفت. به این منظور، بازه‌بندی رودخانه با استفاده مدل HEC-RAS انجام شد و سپس وارد مدل QUAL2Kw گردید. واسنجی و صحت‌سنجی مدل QUAL2KW با استفاده از داده‌های به‌ترتیب اردیبهشت‌‌ماه و تیرماه 1401 انجام شد و نتایج آن‌ها نشانگر دقت قابل‌قبول مدل می‌باشد. تغییرات نیترات در طول رودخانه، نشانگر روند افزایشی مقدار غلظت نیترات، در حدود 6/7 درصد، در فصل غیرزراعی است. به‌دلیل مصرف کودها و سموم شیمیایی در فصل زراعی نسبت به فصل غیرزراعی، غلظت نیترات حدود هشت درصد افزایش می‌یابد. جهت جلوگیری از این افزایش پیشنهاد می‌شود از ورود آلاینده‌ها به بستر رودخانه جلوگیری شود. https://jwim.ut.ac.ir/article_97935_e34fd0b036c4ea85ed0d6b83e2d188ba.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 Environmental impacts assessment of Iranian trout farms using the life cycle impact coefficients under uncertainties برآورد اثرات زیست‌محیطی مزارع قزل‌آلای ایران با ضرایب پیامدهای چرخه عمر در شرایط عدم قطعیت 709 725 98173 10.22059/jwim.2024.375299.1157 FA پرهام تفضلی گروه مهندسی عمران دانشگاه اصفهان، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0009-0006-0650-6661 شروین جمشیدی گروه مهندسی عمران دانشگاه اصفهان، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2024 04 19 Aquaculture activity and discharge of pollutants in the upstream of the rivers bring various environmental impacts such as ecosystem toxicity and eutrophication. Thus, it requires an integrated method for evaluating the cumulative environmental impacts. This research presented a developed method for analyzing the environmental impacts based on the analysis of the inlet and outlet water quality of fish farms and used the coefficients of the ReCiPe as a life cycle impact assessment (LCIA). In this framework, water consumption was also included based on grey water footprint, along with eutrophication and toxicity for 5 trout farming in various regions of Iran. The results showed that total suspended solids was the leading water quality parameter, water consumption had the highest impact in LCIA, human health was relatively more vulnerable than the ecosystem, and total damages increased 95 percent on average from inlet to outlet. Nevertheless, factors like the inflow, ReCiPe background, and the weighting coefficients were effective on results uncertainties. The sensitivity analysis showed that changing ReCiPe background from hierarchic to egalitarian had the greatest impact on the results of LCIA with 35 percent damage reduction, while the increase in the pollution load caused by the increase in flow or concentration of the dominant pollutant in the grey water footprint can linearly increase the equivalent damages. Therefore, it was suggested to use wastewater pretreatment systems to control the spread of pollution beside managing and optimally using feed in farms. فعالیت آبزی‌پروری و تخلیه آلاینده‌ها در بالادست رودخانه‌ها پیامدهای زیست‌محیطی گوناگونی مانند سمیت زیست‌بوم و تغذیه‌گرایی را به‌همراه دارد که نیازمند روشی جامع برای ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی است. لذا پژوهش حاضر روشی توسعه‌یافته برای تحلیل پیامدهای زیست‌محیطی براساس آنالیز کیفیت آب ورودی و خروجی مزارع پرورش ماهی و مبتنی بر ضرایب مدل ReCiPe در قالب مفهوم ارزیابی اثرات چرخه عمر (LCIA) ارائه نمود. در این چهارچوب، تأثیر زیست‌محیطی پرورش ماهی در دسته‌های مصرف آب، براساس رویکرد جدید ردپای آب خاکستری، به‌همراه تغذیه‌گرایی و سمیت برای پنج مجموعه پرورش ماهی قزل‌آلا در مناطق مختلف ایران محاسبه شد. نتایج مطالعه نشان داد که کل جامدات معلق (TSS) پارامتر کیفی غالب بود. هم‌چنین مصرف آب بیش‌ترین تأثیر را بر نتایج ارزیابی اثرات زیست‌محیطی داشت. آبزی‌پروری به‌طور میانگین منجر به افزایش 95 درصد خسارت معادل زیست‌محیطی از آب ورودی تا پساب خروجی مزارع شد که تأثیر آن بر سلامت انسان بیش‌تر از زیست‌بوم بود. عواملی مانند بار آلودگی، انتخاب رویکرد مدل‌سازی در ReCiPe و وزن‌دهی مؤلفه‌ها در عدم قطعیت نتایج اثرگذار بود. نتایج تحلیل حساسیت نشان داد تغییر در انتخاب رویکرد ReCiPe از سلسله مراتبی به برابری‌طلب باعث کاهش 35 درصد مجموع خسارت‌های شده است، درحالی‌که افزایش بار آلودگی ناشی از افزایش دبی یا غلظت آلاینده غالب در ردپای آب خاکستری می‌تواند به‌صورت خطی خسارت‌های معادل را افزایش دهد. بنابراین پیشنهاد شد ضمن مدیریت و استفاده بهینه از خوراک در مزارع، از سیستم‌های پیش‌تصفیه فاضلاب برای کنترل انتشار آلودگی استفاده شود. https://jwim.ut.ac.ir/article_98173_3f2053486526a52732f36d5ac3a0b30c.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 Agricultural water governance assesment in related government organizations ارزیابی حکمروایی آب کشاورزی در سازمان‌های دولتی مربوطه 727 741 97976 10.22059/jwim.2024.372511.1147 FA سیدعلی اکبر عظیمی دزفولی گروه پژوهشی مدیریت کلان بخش کشاورزی، مؤسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، وزارت جهاد کشاورزی، تهران، ایران. عبدالرضا رکن الدین افتخاری گروه آموزشی جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس، تهران،ایران. Journal Article 2024 02 12 Maintaining water security along with food security, as two civilization-building areas, requires water governance and agriculture governance assessment. The research was a mixed type and was done under action research approach, apply literature review, semi-structured interviews, workshops with agriculture and water experts. While introducing the governance features, the relevant indicators in the form of researcher-made questionnaire has been measured in two chains of water supply and agricultural water consumption. The validity of the questionnaire was confirmed by experts and its reliability with Cronbach's alpha of 0.933. The results of the evaluation of nine governance indexes in the water supply chain was (Min=1.72, Max=2.11) and the evaluation of 9 governance indexes results in the agricultural production chain was (Min=2.09, Max=2.49). The results indicate, the average score of the water supply organization in the direction of balancing water resources in recent decades is 1.9 (out of 5) and the average score of the agricultural production organization in the direction of improving agricultural water productivity is 2.3 (out of 5). So it is suggested to improve the capacity of the National Supreme Water Council in such a way that the effective participation of other government and NGOs be reviewed for designing a road map for improving agricultural water productivity and balancing underground water resources. حفظ امنیت غذایی در کنار امنیت آب به‌عنوان دو حوزه تمدن ساز نیازمند ارزیابی و اصلاح مستمر حکمروایی آب کشاورزی است. هدف این مقاله ارزیابی حکمروایی در دستگاه‌های دولتی  در دو حوزه تأمین آب و تولید کشاورزی بوده که از نوع آمیخته و تحت رویکرد مشارکتی اجرا شده است. بعد از مرور ادبیات، با اجرای مصاحبه‌های ساخت‌یافته و کارگاه‌های علمی با نمونه کارشناسان و خبرگان انتخاب‌شده به تبیین ویژگی‌های حکمروایی پرداخته، نُه شاخص متناظر با آن در زنجیره تأمین آب و زنجیره تولید کشاورزی استخراج‌شده و در قالب پرسشنامه با طیف لیکرت پنج‌تایی موردسنجش قرارگرفتند. روایی پرسشنامه در هر دو بخش توسط کارشناسان و پایایی آن‌ها در سطح آلفای کرونباخ 933/0 موردتأیید قرار گرفت. نتایج توصیفی مطالعه حاکی است اندازه شاخص‌های حکمروایی در بخش تأمین آب حداقل 72/1، میانگین 9/1 و حداکثر 11/2 برآورد شده و اندازه شاخص‌های حکمروایی در بخش تولید کشاورزی حداقل 09/2، میانگین 3/2 و حداکثر 49/2 برآورد شد. نتایج استنباطی و تحلیلی براساس آزمون یک‌طرفه  t در سطح 05/0 حکایت از غیرقابل‌قبول‌بودن وضعیت شاخص‌های حکمروایی در دو حوزه آب و کشاورزی دارد. بنا به ضعف شدیدتر شاخص «اجماع‌گرایی» نسبت به دیگر شاخص‌ها (وزارت جهاد کشاورزی، 3/2 و وزارت نیرو، 9/1) پیشنهاد می‌شود ظرفیت شورای‌عالی آب کشور به گونه‌ای اصلاح و یا ارتقا یابد که منجر به مشارکت مؤثر سازمان‌های دولتی و مردمی در طراحی نقشه راه ارتقای بهره‌وری آب کشاورزی و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی شود. https://jwim.ut.ac.ir/article_97976_231711ed1f4dc0bc51fabfc816e70a19.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 Spatiotemporal evaluation of temperature and precipitation extremes indices over Iran under the influence of climate change ارزیابی مکانی و زمانی روند شاخص‌های حدی دما و بارش ایران تحت تأثیر تغییر اقلیم 743 752 97928 10.22059/jwim.2024.374814.1156 FA محمد جمالی گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. سید علیرضا گوهری گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. غزل اخوان صراف گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2024 04 07 The phenomenon of climate change has caused a change in the intensity and frequency of extreme phenomena, especially extreme rainfall. Spatiotemporal analysis of extreme precipitation is very important in order to increase the flexibility of socio-ecological systems and their infrastructures under climate change. This study examines the spatiotemporal changes of precipitation characteristics with temperature changes. For this purpose, Spearman's non-parametric test has been used to evaluate trends in three precipitation indices (maximum 3 and 6-hour precipitation and total annual precipitation) and two temperature indices (maximum and minimum annual temperature) in 26 synoptic stations located in Iran. In this research, statistics and information from 34 to 70 years old (from 1951 to 2020) were used. The trend of the data was checked at a significance level of 95%. The results showed that the maximum rainfall of 3 and 24 hours in Gorgan station has a positive trend, but the index of total annual rainfall in this region has a negative trend, also the maximum rainfall of 3 and 24 hours in Ahvaz, Isfahan and Semnan stations also has a significant increasing trend, and these areas are prone to flash floods. Also, the results showed that the increase in maximum 3-hour and 24-hour precipitation at higher temperatures in a limited number of stations leads to an increase in annual precipitation, and most stations show a decrease in precipitation with increasing temperature. Also, the maximum temperature in all stations (except Shahrekord and Birjand) has increasing changes, which indicates the warming of the air in summer. پدیده تغییر اقلیم باعث تغییر در شدت و فراوانی پدیده‌های حدی به‌ویژه بارش‌های حدی شده است. تحلیل مکانی و زمانی روند بارش حدی به‌منظور افزایش انعطاف پذیری سیستم­های اجتماعی-اکولوژیکی و زیرساخت­های آن­ها تحت تغییر اقلیمی بسیار مهم است. این مطالعه به بررسی تغییرات مکانی-زمانی ویژگی‌های بارش همزمان با تغییر دما می­پردازد. برای این منظور، آزمون ناپارامتری اسپیرمن برای ارزیابی روند در سه شاخص بارش (بیشینه بارش سه و شش ساعته و مجموع بارش سالانه) و دو شاخص درجه حرارت (بیشینه و کمینه درجه حرارت سالانه) در 26 ایستگاه سینوپتیک واقع در گستره ایران استفاده شده است. در این پژوهش از آمار و اطلاعات 34 تا 70 ساله (از سال 1951 تا 2020) استفاده شد. روند داده‌ها در سطح معنی‌داری 95 درصد بررسی شد. نتایج نشان داد که بیشینه بارش سه و 24 ساعته در ایستگاه گرگان دارای روند مثبت است، اما شاخص مجموع بارش سالانه در این منطقه روندی منفی دارد، هم‌چنین بارش بیشینه سه و 24 ساعته در ایستگاه‌های اهواز، اصفهان و سمنان نیز دارای روند افزایشی معنی­دار بوده و این مناطق مستعد وقوع سیلاب هستند. هم‌چنین نتایج نشان داد که افزایش بارش بیشینه سه و 24 ساعته در دماهای بالاتر در تعداد محدودی از ایستگاه‌ها منجر به افزایش در بارش سالانه می‌شود و اکثر ایستگاه‌ها کاهش بارش را با افزایش دما نشان می‌دهند. هم‌چنین، بیشینه دما در همه ایستگاه‌ها (به‌جز شهرکرد و بیرجند) دارای تغییرات افزایشی است که نشان‌دهنده گرم‌شدن هوا در تابستان است. https://jwim.ut.ac.ir/article_97928_a11b4309a38484855dffdb2b082fc4f8.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 Conceptualization and Indicators of Appropriate Irrigation Systems Technology in Rural Areas Using Grounded Theory تبیین مفهوم و شاخص‌های فناوری سیستم‌های آبیاری مناسب در مناطق روستایی با استفاده از نظریه برپایه 753 776 97946 10.22059/jwim.2024.372651.1149 FA مسعود نیک‌سیرت گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. عباس امینی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2024 02 14 <span style="letter-spacing: -.2pt;">Although technology development in villages can have undeniable benefits; In some cases, we see the reduction of the effectiveness and efficiency of technology, the waste of villagers' material resources and the villagers' pessimism towards technology used in irrigation systems. The incompatibility of technology with the time and place conditions of the villages has a prominent role in the occurrence of these damages. This research aims to explain the concept and identify indicators of appropriate technology to rural environments, with special emphasis on irrigation systems in rural areas of Taft city, using the qualitative approach of Grounded Theory technique. According to the results, the appropriateness of a technology with the village environment and its effectiveness for the agricultural sector requires the inclusion of all socio-cultural, technical-economic, physical-infrastructural and environmental aspects. The results show that technology in terms of socio-cultural aspect, should be needs-oriented while being compatible with the epistemic environment of the village and based on local knowledge. It is also in terms of technical-economic aspect necessary to be scalable, cheap, simple, controllable, durable and standard. In addition, the technology should be compatible with each plant in terms of physical infrastructure and the necessary infrastructure should be provided in the village. The results also show that the technology must be environmentally friendly, consistent with the principles of sustainability and bring the least shock and stress to the agricultural unit. In the paradigm model presented in this research, "Not considering the special conditions of villages", "Not considering the real needs of villagers" and "weakness of facilities and infrastructures" are mentioned as the causal conditions for the introduction of inappropriate technology in the villages. Also, cases such as "small ownership", "monopoly and incorrect relationships", "short life of planning in the rural system", and "weakness of the extension system in introducing appropriate technology" have played an interfering role in intensifying the current situation. This model points to the fact that if strategies such as "shaping the rural technological innovation system" are used, the cycle of generation, diffusion and utilization of appropriate technology in villages can be accelerated.</span> با وجود فواید غیرقابل‌انکار توسعه فناوری در سیستم‌های آبیاری روستاها، در مواردی شاهد کاهش اثربخشی و ناکارایی این سیستم‌ها، اتلاف منابع آب و خاک و بدبین‌شدن روستاییان نسبت به فناوری مورداستفاده در سیستم‌های آبیاری هستیم. عدم تناسب فناوری با شرایط زمانی و مکانی روستاها نقش برجسته‌ای در این زمینه‌ها دارد. این پژوهش در جستجوی تبیین مفهومی و شناسایی شاخص‌های تناسب فناوری با محیط‌های روستایی، با تأکید ویژه بر سیستم‌های آبیاری در مناطق روستایی شهرستان تفت، با استفاده از رویکرد کیفیِ نظریه برپایه است. بنا بر نتایج، تناسب یک فناوری با محیط روستا و اثربخشی آن برای بخش کشاورزی با کم‌ترین شوک و تنش به واحدهای بهره‌برداری، مستلزم شمول همه ابعاد اجتماعی- فرهنگی، فنی- اقتصادی، کالبدی- زیرساختی و زیست‌محیطی است. مهم‌ترین شاخص‌های کارکردی چنین تناسبی، سازگاری با بوم معرفتی روستا، مبتنی‌بودن بر دانش بومی، نیازمحوری، مقیاس‌پذیری، ارزانی، سادگی، قابلیت کنترل، دوام، سازگاری با ویژگی‌های گیاهان و محصولات مختلف، فراهم‌بودن زیرساخت‌های آن در روستا و هم‌چنین، سازگاری با طبیعت و اصول پایداری، در ابعاد مختلف بود. به‌علاوه، در الگوی پارادایمی ارائه شده، «عدم توجه به شرایط خاص روستاها»، «عدم توجه به نیازهای واقعی روستاییان» و «ضعف امکانات و زیرساخت‌ها»، به‌عنوان شرایط علّی ورود فناوری نامناسب در روستاها شناسایی شدند که عوامل مداخله‌گرانه‌ای از قبیل «خرده‌مالکی» و «ضعف نظام ترویجی در معرفی فناوری مناسب»، باعث تشدید آن‌ها بوده‌اند. این الگو، «تدوین نظام نوآوری فناورانه روستایی» را راهبردی برای  شکل‌گیری و سرعت‌بخشیدن به چرخه تولید، انتشار و استفاده از فناوری مناسب در روستاها معرفی می‌کند. https://jwim.ut.ac.ir/article_97946_f4191db64468a2aca76c7042574155fd.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 14 3 2024 11 21 The effect of Deficit Irrigation and Biochar on Morphological characteristics of coriander in a fine-grained soil اثر کم‌آبیاری و بیوچار بر روی خصوصیات مرفولوژیک گیاه گشنیز در یک خاک ریزدانه 777 788 97927 10.22059/jwim.2024.371077.1136 FA الناز مسلم لی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. جواد بهمنش گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. وحید رضاوردی نژاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. Journal Article 2024 01 14 Biochar as a soil amendment improves soil physical and chemical properties. Drought stress is one of the most important factors that limit plants growth. In order to study the effect of biochar on growth and morphological characteristics of coriander in a fine-grained soil under water stress, one factorial experiment in Randomized Complete was carried out in the research greenhouse of Urmia University, Iran. Experimental treatments included three levels of deficit-irrigation 100, 75 and 50 percent of water requirement of coriander (a1, a2 and a3) and three levels of application of biochar 0, 2.5 and 5 percent by weight percentage of each pot (b1, b2 and b3). The results of analysis of variance and comparison of the mean of measured traits (fresh and dry weight of plant, leaves, stems and roots) showed that these traits were significantly different under the influence of different levels of irrigation and biochar application. So that the highest value of each of these traits was observed in the treatment of complete irrigation and application of 2.5 percent by weight of biochar (a1b2) and the lowest value was observed in the irrigation treatment of 50 percent of water requirement and without biochar (a3b1). The highest water productivity based on fresh (3.26 kg/m³) and dry (0.49 kg/m³) of the coriander was obtained from a2b2 treatment. So, it can be concluded that the application of the appropriate amount of biochar reduces the negative effects of moisture stress and improves plant growth and development indicators compared to the control treatment. Therefore, it is recommended to use it for the plant in conditions where the plant is under drought stress or in greenhouses in order to reduce the amount of water consumed and improve the growth and performance of the plant. بیوچار به‌عنوان اصلاح‌کننده خاک، سبب بهبود ویژگی‎های فیزیکی و شیمیایی خاک می‎شود. تنش رطوبتی نیز یکی از عوامل محدودکننده رشد گیاهان است این پژوهش به‌منظور بررسی اثر کم‎آبیاری و بیوچار بر روی خصوصیات مرفولوژیک گیاه گشنیز در یک خاک ریز دانه بر پایه فاکتوریل به‌صورت کاملاً تصادفی در گلخانه تحقیقاتی و پژوهشی دانشگاه ارومیه انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل سه سطح آبیاری کامل، 75 و 50 درصد نیاز آبی گشنیز (a1، a2، a3) و سه سطح کاربرد بیوچار صفر (بدون کاربرد بیوچار) 5/2 و 5 درصد وزنی هر گلدان (b1، b2، b3) بودند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس و مقایسه میانگین صفات موروفولوژیکی اندازه‎گیری‌شده (وزن تر وخشک گیاه، برگ، ساقه و ریشه) نشان داد که این صفات تحت تأثیر سطوح مختلف آبیاری و کاربرد بیوچار اختلاف معنی‎داری داشتند، به‌طوری‌که بیش‌ترین مقدار هر یک از این صفات در تیمار آبیاری کامل و کاربرد 5/2 درصد وزنی بیوچار (a1b2) و کم‌ترین مقدار آن در تیمار آبیاری 50 درصد نیاز آبی و بدون بیوچار (a3b1) مشاهده شد. بیش‌ترین مقدار بهره‎وری آب براساس وزن تر (26/3 کیلوگرم بر مترمعکب) و خشک (49/0 کیلوگرم بر مترمعکب) گیاه از تیمار a2b2 به‌دست آمد. بنابراین می‎توان نتیجه گرفت که کاربرد مقدار مناسب بیوچار سبب کاهش اثرات منفی تنش رطوبتی و بهبود شاخص‎های رشدونمو گیاه در مقایسه با تیمار شاهد می‎شود. بنابراین کاربرد آن برای گیاه در شرایطی که گیاه تحت تنش خشکی است و یا گلخانه‎ها به‌منظور کاهش میزان آب مصرفی و بهبود رشد و عملکرد گیاه توصیه می‎شود. https://jwim.ut.ac.ir/article_97927_bba21c3f750683ed65a1298c1dec604d.pdf