University of Tehran, College of Aburaihan مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 University of Tehran, College of Aburaihan 138 10.22059/jwim.2018.249473.585 مقاله پژوهشی اثر توأم رژیم‌های مختلف آب دریا و کم‌آبیاری بر خصوصیات برگ گیاه کینوا (رقم Titicaca) اثر توأم رژیم‌های مختلف آب دریا و کم‌آبیاری بر خصوصیات برگ گیاه کینوا (رقم Titicaca) جمالی صابر دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آب، دانشگاه فردوسی مشهد. شریفان حسین دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان سجادی فراست دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی، دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی گرگان 23 09 2018 8 2 177 191 08 01 2018 23 07 2018 Copyright © 2018, University of Tehran, College of Aburaihan. 2018 https://jwim.ut.ac.ir/article_70970.html

با توجه به گستردگی شوری در خاک‌های ایران، تنش‌های غیر زیستی از قبیل شوری، تهدیدی جدی برای تولیدات کشاورزی، عملکرد و مواد مؤثره‌ی گیاهان دارویی است. شناخت آستانه تحمل به شوری و تعیین شیب کاهش عملکرد گیاهان دارویی نقش به سزایی در مکان‌یابی مناسب جهت توصیه و توسعه کاشت آنها دارد. بدین منظور، در این پژوهش تأثیر رژیم‌های متفاوت آبیاری و سطوح مختلف شوری بر خواص برگ گیاه کینوا رقم Titicaca مورد بررسی قرار گرفت. آزمایشی بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در سال 1394در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان اجرا شد. در این پژوهش، سطوح مختلف کم‌آبیاری شامل 3 سطح (آبیاری بعد از 50، 75 و 100 درصد نیاز آبی گیاه محاسبه شده با تشت تبخیر کلاس A) و مقادیر شوری آب آبیاری شامل 5 سطح (شاهد، 15، 30، 45 و 60 درصد اختلاط آب دریا و آب شهری) بود. نتایج نشان داد که سطوح مختلف شوری بر شاخص سطح برگ، طول برگ، عرض برگ، طول دمبرگ و محتوای نسبی آب برگ در سطح یک درصد (P<0.01) معنی‌دار بود، ولی رژیم‌های مختلف آبیاری و اثر متقابل آنها بر کلروفیل (P<0.05) و محتوای نسبی (P<0.01) معنی‌دار شد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که افایش میزان آب آبیاری منجر به افزایش کلیه صفات مورد بررسی شد.

 تنش شوری رقم Titicaca شاخص سطح برگ کلروفیل کم‌آبیاری کینوا آذری آ.، مدرس ثانوی س ع م.، عسکری ح.، قناتی ف.، ناجی ا م. و علیزاده ب (۱۳۹۱) اثر تنش شوری بر صفات مورفولوژیک و فیزیولوژیک دو گونه کلزا و شلغم روغنی (Brassica napus and B. rapa). علوم زراعی ایران. 14(2): 135-121. آقایی ا ح. و احسان‌زاده پ (1390) اثر رژیم آبیاری و نیتروژن بر عملکرد و برخی پارامترهای فیزیولوژیک گیاه دارویی کدوی تخم کاغذی. مجله علوم باغبانی ایران. 42(3): 291-299 ص. اسمعیلی م.، فرهادی بنسوله ب. و قبادی م (1394) اثرات کم آبیاری بر عملکرد کمی و کیفی سویا در منطقه کرمانشاه. نشریه آب و خاک. 29(3): 551-559. جمالی ص.، سجادی ف. و شریفان ح (1395) تعیین اثرات مقادیر مختلف کود نیتروژن مصرفی بر برخی از خواص فیزیولوژیکی چغندر لبویی در شرایط متفاوت رطوبتی. دومین کنگره ملی آبیاری و زهکشی ایران. دانشگاه صنعتی اصفهان. اصفهان. ایران. جوادی‌پور ز.، موحدی­دهنوی م. و بلوچی ح­ر (1392) ارزیابی پارامترهای فتوسنتزی، محتوا و فلورسانس کلروفیل برگ ارقام گلرنگ تحت تنش شوری. مجله الکترونیک تولید گیاهان زراعی. 6(2): 35-56. رجبی ع.، شریفان ح.، حسام م. و ذاکری‌نیا م (1395) بررسی تأثیر سطوح مختلف شوری و آب آبیاری برعملکرد و برخی ویژگی‌های برگ اسفناج. دومین کنگره ملی آبیاری و زهکشی ایران. دانشگاه صنعتی اصفهان. اصفهان. ایران زمانی ص ع.، نظامی م.، حبیبی د. و بایبوردی ا (1388) بررسی عملکرد و اجزای عملکرد ارقام کلزای پاییزه در شرایط تنش شوری .مجله تنش‌های محیطی در علوم گیاهی. 1(1): 69-83. سبحانی غ.، گلچین ا. و شکاری ف (1393) تأثیر سطوح مختلف نیتروژن بر عملکرد و شاخص‌های رشد گیاه گوجه فرنگی تحت تنش سدیم کلرید. علوم و فنون کشت‌های گلخانه‌ای. 15: 49-62. سعادتیان ب.، سلیمانی ف. و احمدوند گ (1393) ارزیابی واکنش مراحل فنولوژیک و شاخص کلروفیل ارقام گندم در سطوح مختلف شوری و ارتباط آنها با عملکرد. علوم و فنون کشت‌های گلخانه‌ای. 19:  34-21 ص. شریفان ح.، جمالی ص. و سجادی ف (1396) بررسی اثر سطوح مختلف شوری بر برخی خصوصیات مورفولوژیکی گیاه کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) تحت رژیم‌های مختلف آبیاری. علوم آب و خاک. در نوبت چاپ. شریف‌زاده ا (1394) بررسی بیان ژن TaLEA3 در پاسخ به تنش کمبود آب در ارقام گندم متحمل و حساس به خشکی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد اصلاح نباتات. دانشکده کشاورزی. دانشگاه شیراز. شهریاری س.، عزیزی م.، آرویی ح. و انصاری ح (1392) اثر رژیم های مختلف آبیاری و انواع خاکپوش بر خصوصیات رویشی و میزان اسانس نعنا فلفلی (Mentha piperita L.). فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران. 29(3): 568-582 ص. صفری محمدیه ز.، مقدم م.، عابدی ب. و سمیعی ل (1394) تأثیر تنش شوری بر برخی پارامترهای عملکردی و خصوصیات مورفولوژیک گیاه نعناع سبز  (Mentha spicata L.) در شرایط هیدروپونیک. علوم و فنون کشت‌های گلخانه‌ای. 23: 106-97 ص. عالی‌نژادیان ا.، حسنی م. و ملکی ع (1395) تأثیر تنش شوری بر میزان شاخص سطح برگ، درصد نسبی آب و نشت پذیری غشاء سلولی برگ اسفناج (رقم ویروفلی). دومین کنگره ملی آبیاری و زهکشی ایران. دانشگاه صنعتی اصفهان. اصفهان. ایران. عباسی ف (1386) اثر متقابل خشکی و شوری بر عوامل رشد دو گونه گیاهی Aeluropus logopoidesو Aeluropus litttoralis.مجله علوم پایه دانشگاه آزاد اسلامی. 66: 121-138. فیضی م. و سعادت س (1394) اثر مدیریت آبیاری با آب شور بر شوری خاک در یک دوره تناوب زراعی. مدیریت آب و آبیاری. 5(1): 11-25. کوهزاد دهمیانی م (1392) تأثیر تنش خشکی بر روی خصوصیات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی دو رقم وارداتی و یک توده بومی اسفناج. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد. ملکی ع.، کیانی م. و عالی‌نژادیان ا (1395) تأثیر سطوح مختلف شوری بر عملکرد و برخی ویژگی‌های فیزیکی و بیوشیمیایی گیاه چغندر برگی تحت شرایط گلخانه‌ای. دومین کنگره ملی آبیاری و زهکشی ایران. دانشگاه صنعتی اصفهان. اصفهان. ایران. نوروزی ح.، روشنفکر ح ا.، حسیبی پ. و مسگرباشی م (1393) تأثیر شوری آب آبیاری بر عملکرد و کیفیت دو رقم ارزن علوفه‌ای. نشریه پژوهش آب در کشاورزی، 28(3): 551-560 ص. Abdalla M M and El-Khoshiban N H (2007) The influence of water stress on growth, relative water content, photosynthetic pigments, some metabolic and hormonal contents of two Triticum aestivum cultivars. Journal of Applied Sciences Research, 3 (12): 2062-2074. Ahmad P and Jhon R (2005) Effect of salt stress on growth and biochemical parameters of Pisum sativum L. Archives of Agronomy and Soil Science. 51: 665-672. Ahmadi A, Emam Y and Pessarakli M (2010) Biochemical changes in maize seedling exposed to drought stress conditions at different nitrogen levels. Journal of Plant Nutrition, 33: 541.556. Ahmadi A and Baker D A (2001) The effect of water stress on grain filling processes in wheat. Agricultural Science Cambridge 136: 257- 269. Anuradha S and Rao S R (2003) Application of brassinosteroids to rice seeds (Oryza sativa L.) reduced the impact of salt stress on growth and improved photosynthetic pigment levels and nitrate reductase activity. Plant Growth Regulation.40: 29-32 Ashraf M, Karim F and Rasul E (2002) Interactive effects of gibberellic acid (GA3) and salt stress on growth, ion accumulation and photosynthetic capacity of two spring wheat (Triticum aestivum L.) cultivars differing in salt tolerance. Plant Growth Regulation. 36: 49-59. Clarke LD and West NE (1969) Germination of Kochia americana in relation to salinity. Journal of Range Management Archives. 88: 286-287. Emam Y, Ranjbari A and Bohrani MJ (2007) Evaluation of grain yield and its components in wheat genotypes under drought stress condition after anthesis. Journal Agriculture Natural Resource Science Technology. 11: 317-327. Francis G, Jhon L, Jifon S, Micaela C and James P S (2002) Gas exchange, Chlorophyll and nutrient contents in relation to NA and CL accumulation in "sunburst" mandarin grafted on different root stocks. Plant Sci. 35: 314-320. Fuentes F and Bhargava A (2011) Morphological analysis of quinoa germplasm grown under lowland desert conditions. Journal of Agronomy and Crop Science. 197: 124-134. Kammann C I, Linsel S, Gößling J W and Koyro H W (2011) Influence of biochar on drought tolerance of Chenopodium quinoa Willd and on soil-plant relations. Plant Soil. 345: 195-210. Karlidag H, Yildirim E and Turan M (2011) Role of 24-epibrassinolide in mitigating the adverse effects of salt stress on stomatal conductance, membrane permeability, and leaf water content, ionic composition in salt stressed strawberry (Fragaria× ananassa). Scientia Horticulturae, 130(1), 133-140. Koyro H W, Gei_ler N, Hussin S and Huchzermeyer B (2008) Survival at extreme locations: life strategies of halophytes – the long way from system ecology, whole plant physiology, cell biochemistry and molecular aspects back to sustainable utilization at field sites. In: Abdelly, C., Otzturck, M., Ashraf, M., Grignon, C. (Eds.), Biosaline Agriculture and High Salinity Tolerance. Birkhauser Verlag, Switzerland, pp. 1–20. Mirza masoumzadeh B, Ahadzadeh B and Naderi N (2014) The effect of different salinity levels on leaf length and breadth of 20 genotypes of monogerm and sugar beet polygerm in greenhouse conditions. Journal of Biodiversity and Environmental Sciences.5, 362-365 Mitchell R A, Mitchell V J and Lawlor D W) 2001) Response of wheat canopy CO2 and water gas exchange to soil water content under ambient and elevated CO2. Global Change Biology, 7: 599-611. Mittler R (2002) Oxidative stress, antioxidants and stress tolerance. Trends Plant Science. 7: 405-410. Munne-Bosch S, Jubany-Mari T and Alegre L (2001) Drought-induced senescencc is characterized by a loss of antioxidant defences in chloroplasts. Plant, Cell Environment, 24: 1319-1327. Munns R and Tester M (2008) Mechanisms of salinity tolerance. Annual Review of Plant Biology 59, 651-681. Najafian S H, Rahemi M and Tavallali V (2008) Effect of salinity on tolerance of two bitter almond rootstocks. American-Eurasian Journal of Agricultural and Environmental Sciences, 3(2): 264-268. Paknejad F, Majidi heravan E, Noor mohammad Q, Siyadat A and Vazan S (2007) Effects of drought stress on chlorophyll fluorescence parameters, chlorophyll content and grain yield of wheat cultivars. American Journal of Biochemistry and Biotechnology, 5: 162-169. Pulvento C, Riccardi M, Lavini A, Iafelice G, Marconi E and d’Andria R (2012) Yield and Quality Characteristics of Quinoa Grown in Open Field Under Different Saline and Non‐Saline Irrigation Regimes. Journal of Agronomy and Crop Science. 198:.254-263. Razzaghi F, Ahmadi SH, Jacobsen SE, Jensen CR and Andersen MN (2012 a) Effects of salinity and soil–drying on radiation use efficiency, water productivity and yield of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.). Journal of Agronomy and Crop Science: 198: 173-184. Razzaghi F, Plauborg F, Jacobsen SE, Jensen CR and Andersen MN (2012 b) Effect of nitrogen and water availability of three soil types on yield, radiation use efficiency and evapotranspiration in field-grown quinoa. Agricultural water management. 109: 20-29. Razi H and Assad M T (1999) Comparison of selection criteria in normal and limited irrigation in sunflower. Euphytica, 105: 83-90 Sanchez HB, Lemeur R, Damme PV and Jacobsen SE (2003) Ecophysiological analysis of drought and salinity stress of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.). Food Reviews International. 19: 111-119. Saied A S, Keutgen A J and Noga G (2005) The influence of NaCl salinity on growth, yield and fruit quality of strawberry cvs. ‘Elsanta’ nd ‘Korona’. Scientia Horticulturae, 103(3), 289-303. Santos CV (2004) Regulation of chlorophyll biosynthesis and degradation by salt stress in sunflower leaves, Scientia Horticulturea, 103: 93-99. Singh B R and Singh D P (1995) Agronomic and physiological responses of sorghum, maize and pearl millet to irrigation. Field Crops Res. 42: 57- 67. _||_
University of Tehran, College of Aburaihan مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 University of Tehran, College of Aburaihan 138 10.22059/jwim.2018.264526.630 مقاله پژوهشی بررسی تاثیر آب زیرزمینی کم عمق و شور بر عملکرد گیاه استویا بررسی تاثیر آب زیرزمینی کم عمق و شور بر عملکرد گیاه استویا جلیلی زهرا دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی در گروه مهندسی آب دانشگاه رازی قمرنیا هوشنگ استاد، دانشگاه رازی، تخصص: آبیاری کهریزی دانیال کرمانشاه، بزرگراه امام خمینی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، گروه زراعت و اصلاح نباتات 23 09 2018 8 2 193 209 27 08 2018 11 11 2018 Copyright © 2018, University of Tehran, College of Aburaihan. 2018 https://jwim.ut.ac.ir/article_70973.html

استفاده از آبهای زیرزمینی شور کم عمق که در بعضی دشت های موجود در مناطق جنوبی، شمالی، غرب و شمال غرب موجود است به عنوان یک منبع آب آبیاری می تواند تا حدودی آب مورد نیاز پاره ای از گیاهان را تامین کند. در این رابطه آزمایشی به منظور بررسی اثر آب زیرزمینی کم عمق و شور بر کمک به تبخیر و تعرق گیاه استویا در قالب طرح کاملا تصادفی و به صورت فاکتوریل با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی انجام شد. تیمارهای اعمال شده شامل آب زیرزمینی با سطوح شوری 1 و 2 و 6 و 10 دسی زیمنس بر متر در سه عمق 7/0 و 9/0 و 2/1 متر بود. نتایج نشان داد که درصد مشارکت آب زیرزمینی برای سطوح شوری 1، 2، 6 و 10 دسی زیمنس بر متر در اعماق 7/0 و 9/0 و 2/1 متری به ترتیب در حدود (5/66 ، 7/57 ، 3/45) ، (5/61 ، 7/52 ، 1/42)، (9/59 ، 4/49 ، 0/41) و (0/59 ، 6/46 ، 1/40) درصد نیاز کلی گیاه بود. نتایج این تحقیق نشان داد که استفاده از آبهای زیر زمینی کم عمق با شوری کمتر از 2 دسی زیمنس بر متر برای آبیاری گیاه استویا می تواند به صورت قابل توجهی نیاز آبی گیاه را برطرف نموده و به تبخیر و تعرق گیاه کمک کند.

 آب زیرزمینی شوری کم عمق استویا اقلیم نیمه خشک 1. بارگاهی، خ.، موسوی، س ع ا. (1397)، تأثیر سطح ایستابی کم‌عمق شور آب زیرزمینی بر کمک آب زیرزمینی به تبخیر و تعرق گلرنگ (Carthamus tinctoriuse L.)، مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، سال دهم شماره (3) 69:59. 2. جلیلی، ز.، قمرنیا، ه. و کهریزی، د. (1397)، برآورد آب مورد نیاز و ضرایب گیاهی استویا (Stevia rebaudiana Bertoni) در اقلیم نیمه‌خشک در شرایط لایسیمتری، مجله علوم آب و خاک دانشگاه صنعتی اصفهان (پذیرش برای چاپ). 3. Ansari, R. & Khanzad, A.N. (1995). Biological amelioration of saline soil. In: Proceeding of a workshop on drainage system performance in the Indus plain and future strategies. Drainage research institute of Pakistan. JANUARY: 217-222. 4. Ayars, J. E., Schoneman, R. A., Soppe, R. W.,  Mead, R. M.  & Brown, L. C. (2009). Irrigating cotton in the presence of shallow groundwater. Drainage in the 21st century, Proceedings of the 7th International Drainage Symposium, Orlando, Florida, USA, 8-10 March. 82-89. 5. Benz, L. C., Doering, E. J. & Reichman, G. A. (1984). Water table condition to alfalfa evaporation and yield in sandy soil. Trans. ASAE 27: 1307-1312. 6. Benz, L. C., Doering, E. J. & Reichman G. A. (1985a). Alfalfa yield and evapotranspiration      response to static watertable and irrigation. Trans. ASAE 28(4):1178-1185. 7. Ebtsam, A., El-Housini, M.A., Ahmed, M.S. Hassanein & Tawfik, M.M. (2014). Effect of Salicylic Acid (SA) on Growth and Quality of Stevia (Stevia rebaudiana Bert.) Under Salt Stress. American-Eurasian J. Agric. & Environ. Sci., 14 (4): 275-281, 2014 8. Ghamarnia, H. & Jalili, Z. (2014). Shallow saline groundwater use by Black cumin (Nigella sativa L.) inthe presence of surface water in a semi-arid region. Agricultural Water Management 132: 89-100. 9. Ghamarnia, H., Miri, E., Jafarizade, M. & Ghobadi, M. (2011). Nigella Sativa plant growth rate at different growth stages to determine the lysimeter method. Journal of Water in Agriculture, (2):146-133. 10. Goins, T., Lunin, J. & Worley, H. L. (1966). Water table effects on growth of tomatoes, snap beans and sweet corn. Trans. ASAE 9: 530-533. 11. Mondase, R.L., Antonio, V.G., Liliana, Z.B. & Kong, A.H-Hen. (2012). Steviarebaudiana Bertoni, source of a highpotency natural sweetener: A comprehensive review on the biochemical, nutritional and functional aspects. Food Chemistry, 132: 1121-1132. 12. Noory, H., Liaghat, A.M., Chaichi, M.R. & Parsinejad, M. (2009). Effects of water table management on soil salinity and alfalfa yield in a semi-arid climate. Journal of irrigation science, DOI 10.1007/s00271-009-0155-2. 13. Reis, M., Coelho, L., Santos, G., Kienle, U. & Beltr, J.  (2015). Yield response of stevia (Stevia rebaudiana Bertoni) to the salinity of irrigation water. Agricultural Water Management, 152 (2015): 217-221._||_
University of Tehran, College of Aburaihan مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 University of Tehran, College of Aburaihan 138 10.22059/jwim.2018.258737.615 مقاله پژوهشی ارزیابی سامانه‌های‌ آبیاری نخلستان‌های بوشهر و تعیین مناسب‌ترین سامانه با استفاده از روش AHP ارزیابی سامانه‌های‌ آبیاری نخلستان‌های بوشهر و تعیین مناسب‌ترین سامانه با استفاده از روش AHP نائینی مهکامه سادات پارک علم و فناوری دانشگاه تهران، کرج، البرز، ایران لیاقت عبدالمجید کرج، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی نظری بیژن قزوین، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، دانشکده فنی و مهندسی، گروه علوم و مهندسی آب 23 09 2018 8 2 211 225 31 05 2018 13 11 2018 Copyright © 2018, University of Tehran, College of Aburaihan. 2018 https://jwim.ut.ac.ir/article_70971.html

در سال‌های اخیر استفاده از سیستم آبیاری تحت‌فشار در نخلستان‌ها، افزایش یافته است. هدف از این مطالعه، ارزیابی سیستم‌های آبیاری و تعیین مناسب‌ترین سیستم در نخلستان‌های بوشهر بوده است. روش‌شناسی مطالعه در قالب اندازه‌گیری مقادیر آب مصرفی و ارزیابی راندمان آبیاری و تهیه مدل تصمیم‌گیری تعریف گردید. در این مطالعه معیارهای فنی- اجرایی مؤثر در انتخاب سیستم آبیاری 1/39، معیارهای اقتصادی 9/8، معیارهای اجتماعی 0/21، معیارهای بهره‌برداری و نگهداری 9/19 و معیارهای زیست‌محیطی 11 درصد نقش داشتند. نتایج مدل تصمیم‌گیری نشان داد که در استان بوشهر سیستم آبیاری قطره‌ای بابلر و در مناطقی از استان بوشهر که امکان اجرای آبیاری قطره‌ای بابلر وجود ندارد، اصلاح سیستم آبیاری سنتی غرقابی به سیستم آبیاری جوی و پشته‌ای یک در میان، به‌عنوان سیستم برتر انتخاب می‌شوند. نتایج ارزیابی راندمان سیستم‌های آبیاری قطره‌ای بابلر نخلستان‌های استان بوشهر نشان داد که در شهرستان دشتستان کمترین راندمان برابر 6/36 و متوسط 5/56، در شهرستان تنگستان کمترین راندمان 4/31 و متوسط 8/57 و در شهرستان جم کمترین 1/40 و متوسط 2/65 درصد است.

 آبیاری سنتی آبیاری قطره‌ای تحلیل سلسله مراتبی مدل تصمیم‌گیری معیار آمار و اطلاعات شرکت آب منطقه‌ای بوشهر (1393). آمارنامه کشاورزی (1395). معاونت امور برنامه‌ریزی و اقتصادی، دفتر آمار و فناوری اطلاعات، تهران. سلامتی ن. و دهقانی سانیچ ح (1396) اثر مقادیر مختلف آبیاری قطره‌ای زیرسطحی بر عملکرد کمی و کیفی دو رقم خرمای کبکاب و زاهدی. تحقیقات آب و خاک ایران. 48(3): 553-543. طرفی ک. و محجوبی آ (1388) بررسی امکان تغییر سامانه آبیاری سنتی موجود و بهبود راندمان آبیاری در نخیلات شادگان (مطالعه موردی نهرهای عبودی و خروسی). مجموعه مقالات سومین کنفرانس ملی تجربه‌های ساخت تأسیسات آبی و شبکه‌های آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی دانشگاه تهران، ایران. علیزاده ا (1386) طراحی سامانه­های آبیاری تحت‌فشار‌. چاپ دوم، دانشگاه امام رضا(ع)، مشهد. 367 صفحه. غفاری­نژاد ع (1379) مقایسه دو روش آبیاری قطره‌ای و نواری در باغ­های تازه احداث خرما از طریق پاجوش. جیرفت. مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی جیرفت. لیاقت ع.، نظری ب.، علیزاده ح. و امیدوار م (1392) مطالعه میزان بهره‌وری مصرف آب کشاورزی در مناطق مختلف استان بوشهر و بررسی و ارائه راه‌کارهای بهبود آن. گزارش پژوهشی شماره 3372. آب منطقه‌ای بوشهر. محبی ع. و علی حوری م (1392) اثر عمق و روش آبیاری بر میزان بهره‌وری، عملکرد و صفات رویشی نخل پیارم. پژوهش آب در کشاورزی. 27(4): 464-455. مریدنژاد ع (1388) عدم کفایت آبیاری مشکل اصلی شبکه‌های آبیاری و قطره‌ای در مناطق گرم و خشک کشور. مجموعه مقالات سومین کنفرانس ملی تجربه‌های ساخت تأسیسات آبی و شبکه‌های آبیاری زهکشی، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی دانشگاه تهران، ایران. مریدنژاد ع.، لیاقت ع. و نظری ب (1394) تحلیل نتایج مطالعات ارزیابی تغییر سیستم آبیاری سطحی به آبیاری تحت فشار در شبکه‌های فرعی آبیاری اراضی 550000 هکتاری مؤسسه جهادنصر در استان خوزستان. اولین همایش ملی بررسی ابعاد فنی، اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی، طرح احیای 550 هزار هکتاری اراضی خوزستان و ایلام. مهندسین مشاور انهار جنوب (1384) خلاصه‌ای از تدوین مبانی و روش‌های اجرایی نوین در شبکه زهکشی نخیلات جنوب جزیره آبادان. فصل اول گزارش، خوزستان. ASAE EP405.1 (2003) ASAE Engineering Practice EP405.1, FEB03, Design and Installation of Microirrigation Systems. ASAE, St. Joseph, Michigan, pp. 901-905. Christiansen J.E (1941) the uniformity of application of water by sprinkler system. Agricultural Engineering, 32(3): 89-99. FAO (2008) Proceedings, Workshop on “Irrigation of Date Palm and Associated Crops”. Damascus, Syrian Arab Republic. Jiang S. and Kang Y (2010) Evaluation of microirrigation uniformity on laterals considering field slope. Journal of Irrigation and Drainage Engineering, 136(6), 429-434. Keller J. and Bliesner R. D (1990) Sprinkler and Trickle Irrigation. Published by Van Nostrand Reinhold, New York. pp. 643. Sadeghi S. H. and Peters T (2012) Analytical determination of distribution uniformity for micro-irrigation tapered laterals laid on uphill and horizontal slopes. Journal of Irrigation and Drainage Engineering, ASCE, 139(6), 483-489.  _||_
University of Tehran, College of Aburaihan مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 University of Tehran, College of Aburaihan 138 10.22059/jwim.2018.264690.631 مقاله پژوهشی تأثیر تنش خشکی و محلول‌پاشی گلایسین‌بتائین بر مؤلفه‌های فتوسنتزی گیاه نخود تأثیر تنش خشکی و محلول‌پاشی گلایسین‌بتائین بر مؤلفه‌های فتوسنتزی گیاه نخود حسینیان سید حمزه دانشجوی دکتری اکولوژی گیاهان زراعی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران اکبری ناصر گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران عیسوند حمید رضا گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران اکبرپور امید علی گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران سعیدی نیا مهری گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان. خرم آباد، ایران. 23 09 2018 8 2 227 236 09 09 2018 14 11 2018 Copyright © 2018, University of Tehran, College of Aburaihan. 2018 https://jwim.ut.ac.ir/article_70972.html

خشکی از مهم‌ترین تنش‌های محدودکننده رشد گیاهان است و در اکثر مراحل رشد گیاه اثر زیان‌آور و مخربی دارد. استفاده از روش‌های مدیریتی برای کاهش اثرات خشکی اهمیت زیادی دارد. به نظر می‌رسد بتوان با کاربرد گلایسین‌بتائین در گیاهان، تحمل آنها را به شرایط خشکی افزایش داد. به‌منظور بررسی تأثیر تنش خشکی و محلول‌پاشی گلایسین‌بتائین بر مؤلفه‌های فتوسنتزی گیاه نخود، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان در سال 1396 انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل تنش خشکی در چهار سطح (شاهد، 75، 50 و 25 درصد نیاز آبی گیاه) و محلول‌پاشی گلایسین‌بتائین در سه سطح (صفر، 25 و 50 میلی‌مولار) بودند. نتایج نشان داد که تنش خشکی سبب کاهش معنی‌دار در سطح احتمال یک درصد فاکتورهای فتوسنتز، تعرق، هدایت روزنه‌ای، دی‌اکسید کربن درون سلولی، کارایی مصرف آب فتوسنتزی و کارایی کربوکسیلاسیون شد، اما گلایسین‌بتائین به طور قابل توجهی این مؤلفه‌ها را بهبود بخشید. کاربرد گلایسین‌بتائین باعث افزایش فتوسنتز گیاه در شرایط تنش خشکی شد، که بیشتر به علت افزایش هدایت روزنه‌ای و کارایی کربوکسیلاسیون در جذب دی‌اکسید کربن است. به طور کلی، می‌توان نتیجه گرفت که محلول‌پاشی برگی گلایسین‌بتائین (25 میلی‌مولار)؛ مؤلفه‌های فتوسنتزی را در شرایط تنش خشکی بهبود می‌بخشد و باعث تحمل بیشتر نخود در برابر تنش خشکی می‌شود.

 سرعت تعرق سرعت فتوسنتز کارایی کربوکسیلاسیون کارایی مصرف آب فتوسنتزی هدایت روزنه‌ای حسین‌زاده س.ر.، سلیمی ا.، گنجعلی ع. و احمدپور ر. (1392) تأثیر محلول‌پاشی متانول بر ویژگی‌های فتوسنتزی، فلوئورسانس کلروفیل و محتوای کلروفیل نخود  (Cicer arietinum L.) تحت تنش خشکی. زیست‌شناسی گیاهی ایران. 5(18): 132-115. عیسوند ح.ر.، آذرنیا م.، نظریان‌فیروزآبادی ف. و شرفی ر. (1390) بررسی اثر جیبرلین و اسید آبسیسیک بر سبز شدن و برخی خصوصیات فیزیولوژیک بذر و گیاهچه نخود در شرایط دیم و آبی. علوم گیاهان زراعی ایران. 42(4): 797-789. Agboma M., Jones M.G.K., Peltonen-Sainio P., Rita H. and Pehu E. )1997( Exogenous glycine betaine enhances grain yield of maize, sorghum and wheat grown under two supplementary watering regimes. Agronomy and Crop Science: 178(1): 29–37. Agboma P., Peltonen-Sainio P., Hinkkanen R. and Pehu E. (1997) Effect of foliar application of glycine betaine on yield components of drought stressed tobacco plants. Experimental Agriculture. 33(3): 345–352. Agboma P., Sinclair T., Jokinen K. Peltonen-Sainio P. and Pehu E. (1997) An evaluation of the effect of exogenous glycine betaine on the growth and yield of soybean. Field Crops Research. 54(1): 51–64. Barutcular C., Genc I. and Koc M. )2000( Photosynthetic water use efficiency of old and modern durum wheat genotypes from southeastern Turkey. In Proc. Seminar on durum wheat improvement in the Mediterranean region: New challenges, Series A. 40: 233-238. Bastam N., Baninasab B. and Ghobadi C. (2013) Interactive effects of ascorbic acid and salinity stress on the growth and photosynthetic capacity of pistachio seedlings. Horticultural Science and Biotechnology. 88: 610-616. Feng G., Zhang F., Li X., Tian C., Tang C. and Rengel Z. (2002)Improved tolerance of maize plants to salt stress by arbuscular mycorrhiza is related to higher accumulation of soluble sugars in roots. Mycorrhiza. 12: 185-190. Flexas J., Diaz-Espejo A., Galmes J., Kaldenhoff R., Medrano H. and Ribas-Carbo M. (2007) Rapid variations of mesophyll conductance in response to changes in CO2 concentration around leaves. Plant, Cell and Environment. 30(10): 1284-1298. Flexas J., Ribas-Carbo M., Diaz-Espejo A., Galmes J. and Medrano H. (2008) Mesophyll conductance to CO2: current knowledge and future prospects. Plant, Cell & Environment. 31(5): 602-621. Gontia N.K. and Tiwari K.N. )2008( Development of crop water stress index of wheat crop for scheduling irrigation using infrared thermometry. Agricultural water management. 95(10): 1144-1152. Karimi S., Yadollahi A., Arzani K., Imani A. and Aghaalikhani M. (2015) Gas-exchange response of almond genotypes to water stress. Photosynthetica 53(1): 29-34. Kawamitsu Y., Driscoll T. and Boyer, J.S. (2000) Photosynthesis during desiccation in an intertidal alga and a land plant. Plant Cell Physiol. 41(3): 344-353. Kimbal B.A., Kobayashi K. and Bindi M. (2002) Responses of agricultural crops to free air CO2 enrichment. Advances in agronomy. 77: 293-368. Liu Y., Guo X.S., Ma M.S. and Yu X.F. (2018) Maize seedlings response to drought stress and re-watering: abscisic acid, a key regulator of physio-biochemical traits and gas exchange parameters. Pakistan Botany. 50(6): 2131-2139. Meek C., Oosterhuis D. and Gorham J. (2003) Does foliar-applied glycine betaine affect endogenous betaine levels and yield in cotton? Online. Crop Management. doi:10.1094/CM-2003-0804-02-RS. 2(1):0-0. Pérez-Clemente RM., Vives V., Zandalinas S.I., López-Climent M.F., Muñoz V. and Gómez-Cadenas A. (2013) Biotechnological Approaches to Study Plant Responses to Stress. BioMed Research International. 2013: 1-10. Preedy V.R. (2015) Betaine Chemistry, Analysis, Function and Effects. Published by The Royal Society of Chemistry. 445 p. Rahbarian R., Khavari-nejad R., Ganjeali A., Bagheri A. and Najafi F. (2011) Drought stress effects on photosynthesis, chlorophyll fluorescence and water relations in tolerant and susceptible chickpea (Cicer arietinum L.) genotypes. Acta Biologica Cracoviensia Series Botanica. 53: 47-56. Reddy R., Choityana K.V.A. and Ivekanadan A. (2004) Drought-induced respones of photosynthesis and antioxidant metabolism in higher plants. Plant physiology.161: 1189-1202. Ritchie S., Nguyen H. and Holaday A. )1990( Leaf water content and gas exchange parameters of two wheat genotypes differing in drought resistance. Crop Science. 30: 105-111. Somersalo S., Kyei-Boahen S. and Pehu E. (1996) Exogenous glycine betaine application as a possibility to increase low temperature tolerance of crop plants. Nordisk Jordbruksforskning. 78: 1-10. Subbarao G.V., Johansen C., Slinkard A.E., Nageswara Rao, R.C., Saxena N.P. and Chauhan Y.S. )1995( Strategies for improving drought resistance in grain legumes. Critic. Rev. Plant Sci. 14: 469-523. Sudhakar P., Latha P. and Reddy P.V. (2016) Phenotyping Crop Plants for Physiological and Biochemical Traits. Academic Press. 196 p. Taiz L. and Zeiger E. (2006) Plant Physiology. 4th edition. Publishers Sunderland, Massachusetts.738 p. Tiwari H., Agarwal R. and Bhatt P.)1998( Photosynthesis, stomata resistance and related characteristics as influenced by potassium under normal water supply and water stress condition in rice. Indian Plant Physiology. 3: 314-316. Xing W. and Rajashekar C.B. (1999) Alleviation of water stress in beans by exogenous glycine betaine. Plant Science.148:185-195. Yamori M., Hikosaka K. and Way D.A. (2013) Temperature response of photosynthesis in C3, C4, and CAM plants: temperature acclimation and temperature adaptation. Photosynthesis Research. 13(98): 74-76. Yasmeen R. and Siddiqui Z.S. (2018) Ameliorative effects of Trichoderma harzianum on monocot crops under hydroponic saline environment. Acta Physiologiae Plantarum, 40(1): 4. Zlatev Z.S. and Yordanov I. T. (2004) Effects of soil drought on photosynthesis and chlorophyll fluorescence in bean plants. Bulgharestan Plant Physiology. 30(3-4): 3-18. _||_
University of Tehran, College of Aburaihan مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 University of Tehran, College of Aburaihan 138 10.22059/jwim.2018.266842.636 مقاله پژوهشی مقایسه روش‌های مختلف برآورد تبخیرو تعرق مرجع بر اساس روش‌های تابش خورشیدی در اقلیمهای مختلف ایران مقایسه روش‌های مختلف برآورد تبخیرو تعرق مرجع بر اساس روش‌های تابش خورشیدی در اقلیمهای مختلف ایران قمرنیا هوشنگ استاد، دانشگاه رازی، تخصص: آبیاری یوسفوند مریم گروه مهندسی آب ، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی ، کرمانشاه ، ایران 23 09 2018 8 2 237 251 05 10 2018 14 12 2018 Copyright © 2018, University of Tehran, College of Aburaihan. 2018 https://jwim.ut.ac.ir/article_70977.html

مقایسه روش‌های برآورد تبخیر- تعرق گیاه مرجع چمن در بین روش‌های برپایه تابش خورشیدی با مدل فائو پنمن مانتیث برای اقلیمهای مختلف کشور و تعیین بهترین مدل برای هر اقلیم در سراسر کشور انجام گرفت. معادلات مورد استفاده عبارتند بودند از تورک و تورک اصلاح شده، هارگریوز، معادلات مک کینگ، پریستلی- تیلور، جنسن- هیز، امسی گاینس و بوردن، جانز و ریچ، ایرماک، هانسن، دورنباس و پرویت، معادلات آبتیو و معادلات طبری و همکاران. آمار و اطلاعات هواشناسی 154 ایستگاه سینوپتیک در سراسر کشور به صورت روزانه به مدت 15 سال فراهم شد. برای ارزیابی دقت مدل ها و مقایسه نسبی نتایج از آزمونهای آماری RMSE ،MBE، R و t استفاده شد. پس از ارزیابی در اقلیم خشک از مدل‌های هانسن، مودیفاید آبتیو بهترین نتیجه حاصل شد و مدل‌های جانز و ریچ و هارگریوز بدترین نتیجه را داشتند. در اقلیم نیمه خشک مدل‌های ایرماک، هانسن و در اقلیم مدیترانه ای مدل‌های تورک اصلاح شده و مکینگ2 برآورد بهتری نسبت به روش‌های دیگر داشتند. در اقلیم-های نیمه مرطوب، مرطوب و بسیار مرطوب مدل‌های پریستلی- تیلور و ایرماک به عنوان مناسب‌ترین روش انتخاب شدند. همچنین در اقلیم‌های ذکر شده مدل‌های جانز- ریچ و دورنباس- پرویت بدترین نتیجه را به دست دادند.

 آزمون آماری ایرماک هانسن پنمن مانتیث تورک مکینگ 1. بابامیری ا،  دین پژوه ی و اسدی ا (1392) واسنجی و ارزیابی هفت روش تخمین تبخیر- تعرق گیاه مرجع مبتنی بر تابش خورشیدی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه. دانش آب و خاک. 4: 143-158. 2. سلطانی س و سلطانی م (1384) مقایسه برآورد تابش خورشید با استفاده از روش هارگریوز- سامانی و شبکه‌های عصبی مصنوعی. دانش کشاورزی. 15(1): 69-77. 3. علیزاده ا (1383) رابطه آب و خاک و گیاه. چاپ چهارم، انتشارات دانشگاه امام رضا(ع)، مشهد. 472 صفحه. 4. قمرنیا ه. و سپهری س (1388) اصلاح هیدرومدل الگوی کشت در شرایط کم آبیاری به‌منظور استفاده بیشتر از منابع آب و خاک در شبکه های آبیاری و زهکشی. دومین همایش ملی اثرات خشکسالی و راهکارهای مدیریت آن، دانشگاه صنعتی اصفهان. 5. موسوی بایگی س. م.، عرفانیان م. و سرمد م (1388) استفاده از حداقل داده‌های هواشناسی برای برآورد تبخیر و تعرق گیاه مرجع و ارایه ضرایب اصلاحی (مطالعه موردی: استان خراسان رضوی). آب و خاک علوم و صنایع کشاورزی. 23(1): 91-99. 6. هاشمی‌نیا س م (1385) مدیریت آب در کشاورزی. چاپ دوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد. 535 صفحه. 7. Dehghanisanij H, Yamamoto T and Rasiah V (2004) Assessment of Evapotranspiration Estimation Models for use in Semi - arid Environments. Agricultural Water Management. 64: 91-106. 8. Hargreaves G H (1994) Defining and using reference evapotranspiraition. Irrigation and Drainage Engineering, ASCE. 120: 1132-1139. 9. Irmark S, Irmark A, Allen R G and Jones J W (2003) Solar and Net Radiation based Equations to Estimate Reference Evapotranspiration in Humid Climates. Irrigation and Drainage Engineering. 129(5): 336-347. 10. Jacovides. C.P .1997.  Reply to comment on Statistical procedures for the evaluation of evapotranspiraiton models, J. Agricultural water management 3:95-97. 11. Rahimikhoob A, Behbahani M A and Fakheri J (2012) An Evaluation of Four Reference Evapotranspiration Models in a Subtropical Climate. Water Resources Management. 26: 2867-2881. 12. Temesgen B, Eching S, Davidff B and FrameK (2005) Comparison of some reference evapotranspiraition equations for California. Irrigation and Drainage Engineering. 131(1): 73-84. 13. Tomar A S and Kumar O P (2015) Performance of Radiation-Based Refference Evapotranspiration Equations Vs FAO 56-PM model at Sub-Humid Region of Uttarakhand. International journal of Research in Advent Technology. 3(6): 51-57. 14. Valipour M (2015) Evaluation of radiation methods to study potential evapotranspiration of 31 provinces. Meteorology and Atmospheric Physics. 127(3): 289-303. 15. Xu CY and Singh VP (2002) Cross comparison of empirical equations for calculating potential evapotranspiration with data from Switzerland. Water Resources Management. 16(3): 197-219._||_
University of Tehran, College of Aburaihan مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 University of Tehran, College of Aburaihan 138 10.22059/jwim.2018.258437.625 مقاله پژوهشی تأثیر سطوح مختلف آبیاری با پساب شهری بر تجمع برخی عناصر شیمیایی در خاک تأثیر سطوح مختلف آبیاری با پساب شهری بر تجمع برخی عناصر شیمیایی در خاک حسین نژاد میر اکرم گروه مهندسی اب- دانشکده کشاورزی - دانشگاه لرستان-ایران ملکی عباس استادیار گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان عالی نژادیان بیدآبادی افسانه استادیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان. خرم اباد 23 09 2018 8 2 253 265 09 08 2018 16 12 2018 Copyright © 2018, University of Tehran, College of Aburaihan. 2018 https://jwim.ut.ac.ir/article_70975.html

امروزه به علت خشکسالی و کمبود آب استفاده از آب‌های نامتعارف به ویژه پساب حاصل از تصفیه فاضلاب شهری در کشاورزی اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. بدین منظور این تحقیق با هدف بررسی اثرات پساب شهری بر تجمع عناصر شیمیایی نیتروژن، پتاسیم، فسفر و سدیم وهمچنین میزان موادآلی، pH و شوری خاک در کشت فلفل دلمه‌ای به صورت گلدانی در گلخانه‌ی تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان صورت گرفت. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با شش تیمار آبیاری با 100 درصد پساب (T100)، 75 درصد پساب و 25 درصد آب چاه (T75+25)، 50 درصد پساب و 50 درصد آب چاه (T50+50)، 25 درصد پساب و 75 درصد آب چاه (T25+75)، 100 درصد آب چاه (T0+100) و 100 درصد آب چاه و کود شیمیایی (T0+100+k) و سه تکرار در پاییز 1393 اجرا گردید. نتایج آزمایش نشان داد که اثر تیمارها بر تجمع فسفر، پتاسیم، سدیم، موادآلی، شوری وpH خاک در سطح یک درصد و نیتروژن در سطح پنج درصد دارای تفاوت معنی‌داری می‌باشد. با افزایش درصد پساب در آب آبیاری (تیمار 100 درصد پساب) نسبت به خاک قبل از کشت غلظت فسفر(59 درصد)، پتاسیم قابل جذب(7/20 درصد)، نیتروژن کل(28/2 برابر) و مواد آلی(1/1 برابر) افزایش نشان داد و میزان pH(بجز در تیمار 100درصد پساب) 4/7 درصد و شوری 18 درصد کاهش یافت. علاوه برآن، یافته‌ها بیانگر این است که با مصرف پساب به دلیل داشتن عناصر غذایی مورد نیاز گیاه می‌توان با مدیریت صحیح در منطقه مورد مطالعه استفاده از کود شیمیایی را کاهش داد.

 آب های نامتعارف سدیم فسفر موادآلی نیتروژن ابوالحسنی زرجوع ا.، زهتابیان غ.، مشهدی ن.، خسروی ح. و سلطانی گردفرامرزی م (1393) ارزیابی آثار آبیاری با فاضلاب تصفیه‌شده بر برخی خصوصیات خاک. بازیافت آب. 1(1):17-24. آقابراتی ا.، حسینی م.، اسماعیلی ع. و مارالیان ح (1388) اثر آبیاری با فاضلاب شهری بر خصوصیات فیزیکی شیمیایی خاک، تجمع عناصر غدایی و کادمیوم در درختان زیتون. علوم محیطی. 6(3):1-10. صالحی ا.، طبری کوچکسرایی م.، محمدی ج. و علی عرب ع (1387) اثر آبیاری با پساب شهری بر خاک و رشد درختان کاج تهران. تحقیقات جنگل و صنوبر ایران. 16(2):186-196. صفری سنجانی ع (1374) پیامد آبیاری با پساب بر برخی ویژگی‌های شیمیایی خاک ناحیه برخوار اصفهان و انباشتگی برخی عناصر در گیاه یونجه. دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان. اصفهان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. طائی سمیرمی ج (١٣٨4) بررسی اثر آبیاری با فاضلاب شهری زابل بر عملکرد کمی و کیفی خاک و ویژگی‌های شیمیایی خاک. دانشگاه زابل. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. عابدی کوپایی ج.، افیونی م.، مصطفی‌زاده ب.، موسوی س. و باقری م (1382) تأثیرآبیاری بارانی سطحی با پساب تصفیه شده بر شوری خاک. آب و فاضلاب. 14(1):2-11. عاطفی ا. و قائمی ع (1391) بررسی تأثیر مدیریتی کیفیت متفاوت آب آبیاری، پساب تصفیه شده و کود ازت، فسفر و پتاسیم بر خصوصیات شیمیایی خاک در کشت کلم بروکلی در آبیاری میکرو. آب و خاک. 26(5): 1119-1127. عرفانی‌آگاه ع (1378) بررسی کارایی فاضلاب‌های تصفیه شده‌ی خانگی در آبیاری زراعت کاهو و گوجه فرنگی. مجموعه مقالات همایش جنبه‌های زیست محیطی استفاده از پساب‌ها در آبیاری، کمیته‌ی ملی آبیاری و زهکشی، دانشگاه تهران، ایران. علیمحمدی ر (1394) بررسی تغییرات حاصله در خاک و گیاه ناشی ازآبیاری با استفاده از پساب تصفیه شده شهری و تأثیر آن بر عملکرد یونجه. پژوهش آب در کشاورزی. 29(1):36-47. فرمانی فرد م (1396) بررسی تأثیر آبیاری با پساب تصفیه شده شهری کرمانشاه بر خصوصیات گیاه و خاک. دانشگاه رازی. کرمانشاه. رساله دکتری. فیضی ح. و ذبیحی ح. ر (1386) تأثیر کاربرد پساب شهری تصفیه شده بر عملکرد چهار گیاه علوفه‌ای و تجمع عناصر سنگین در خاک. مجموعه مقالات دهمین کنگره علوم خاک ایران. کرج، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران. ایران. قائمی ع ا. و امین دین ا (1393) بررسی تأثیر کاربرد فاضلاب تصفیه شده شهری بر ویژگی‌های شیمیایی خاک آبیاری قطره‌ای سطحی. تحقیقات مهندسی کشاورزی. 15(4): 65-78. مرادمند م (1388) اثر مصرف پساب شهری شهرکرد بر غلظت عناصر غذایی فسفر، پتاسیم و نیتروژن خاک و بر رشد و عملکرد فلفل سبز. چهارمین همایش منطقه‌ای ایده‌های نو در کشاورزی،. دانشگاه آزاد اسلامی خوراسگان، ایران. معاونت تحقیقاتی سازمان محیط زیست (1371) استاندار خروجی فاضلاب‌ها. انتشارات دفتر آموزش زیست محیطی. صفحه 10. ملکوتی م ج (1375) کشاورزی پایدار و افزایش عملکرد با بهینه‌سازی مصرف کود در ایران. چاپ دوم، انتشارات نشر آموزش کشاورزی، کرج. صفحه 52-54. نظری م ع.، شریعتمداری ح.، افیونی م.، مبلی م. و رحیلی ش (1385) اثر کاربرد پساب و لجن فاضلاب صنعتی بر غلظت برخی عناصر و عملکرد گندم، جو و ذرت. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی. 10(3): 97-111. یزدانی و.، قهرمان ب.، داوری ک. و فاضلی ا (1393) تأثیر پساب بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک. علوم و تکنولوژی محیط زیست. 16(93):543-558. Asano T and Levine A D (1996) Wastewater reclamation, recycling and reuse: past, present and future. Water Science and Tecnology. 33(10-11): 1-14. Ayers RS and Westcot DW (1985) Water quality for agriculture. FAO, Rome, Italy. Bhati M and Singh G (2003) Growth and mineral accumulation in Eucalyptus camaldulensis seedlings irrigated with mixed industrial effluents. Bioresource Technology. 88(3): 221-228. Bole J B, Carefoot J M, Chang C and Oosterveld M (1981) Effect of wastewater irrigation and leaching percentage on soil and ground water chemistry. Environmental Quality. 10(2): 177-183. Gohil M B (2000) Land Treatment of WasteWater. New Age international publishers, New Dehli, 134 p Gong C and Donahoe R J (1997) An experimental study of heavy metal attenuation and mobility in sandy loam soils. Applied Geochemistry. 12(3): 243-254. Kiziloglu F M, Turan M, Sahin U, Kuslu Y and Dursun A (2008) Effects of untreated and treated wastewater irrigationon some chemical properties of cauliflower (Brassica olerecea L. var. botrytis) and red cabbage (Brassica olerecea L. var. rubra) grown on calcareous soil in Turkey. Agricultural Water Management. 95(6): 716-724. Magesan G N, Williamson J C, Yeates G W and Lloyd-jones A Rh (2000) Wastewater C:N ratio effects on soil hydraulic conductivity and potential mechanisms for recovery. Bioresource Technology. 71(1): 21-27. Murtaza G, Ghafoor A and Qadir M (2006) Irrigation and soil management strategies for using saline- sodicwater in cotton- wheat rotation Agric. Agricultural Water Management. 81(1-2): 98-114. Rusan M J M, Hinnawi S and Rousan L(2007) Long term effect of wastewater irrigation of forage crops on soil and plant quality parameters. Desalination. 215(1-3): 143-152. Pescod M B(1992) Wastewater treatment and use in agriculture FAO. Irrigation and Drainage Paper, No. 47, 113 p. _||_
University of Tehran, College of Aburaihan مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 University of Tehran, College of Aburaihan 138 10.22059/jwim.2019.269695.647 مقاله پژوهشی برآورد تاریخ بهینه‌ی کشت و مراحل حساس رشد به تنش آبی در مناطق عمده‌ی کشت گندم دیم ایران برآورد تاریخ بهینه‌ی کشت و مراحل حساس رشد به تنش آبی در مناطق عمده‌ی کشت گندم دیم ایران عباسی فائزه دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران محمدی حسین دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران بازگیر سعید دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران آزادی مجید پژوهشکده هواشناسی 23 09 2018 8 2 268 287 20 11 2018 20 01 2019 Copyright © 2018, University of Tehran, College of Aburaihan. 2018 https://jwim.ut.ac.ir/article_70974.html

متغیرهای اقلیمی از عوامل اصلی کنترل‌کننده‌ی زراعت دیم هستند و انطباق دوره‌ی رویشی و زایشی با شرایط اقلیمی مساعد نیز از طریق تاریخ کاشت فراهم می‌شود. ازاین‌رو، هدف اصلی این پژوهش ارائه‌ی تاریخ رخداد مراحل حساس به تنش آبی (گلدهی و شیری شدن) در راستای دستیابی به عملکرد بهینه در مناطق عمده‌ی کشت گندم دیم ایران است. با توجه به اینکه، شش استان نیمه غربی و شمال‌غربی کشور، بیشترین سطح زیر کشت و عملکرد را در تولید گندم دیم کشور دارند، در این راستا از آمار روزانه‌ی دما و بارشِ 31 ایستگاه همدیدی درطی سال‌های زراعی 78-1377 تا 93-1392که توان پوشش مناسب منطقه مطالعاتی را داشتند، همچنین اطلاعات بافت خاک استفاده شد. ابتدا ضمن ارائه‌ی تعریفی نو از مقدار بارش مؤثر، تاریخ کاشت و جوانه‌زنی تعیین و سپس با در نظر گرفتن معیار درجه-روز رشد (1700-1400) تاریخ آغاز و پایان مرحله‌ی گلدهی و شیری شدن مشخص شد. محاسبات با نرم‌افزار SMADA در سه احتمال 90، 80 و 70 درصد و با انتخاب بهترین توزیع آماری انجام شد. بر این اساس، بازه‌ی زمانی یک مهر تا پنج آبان برای جوانه‌زنی و دو بازه‌ی زمانی 15 اسفند تا 15 فروردین و10 اردیبهشت تا 10 خرداد برای دوره‌ی گلدهی و شیری شدن تعیین شدند.

 بارش مؤثر بافت خاک تنش آبی فصل رشد عمق موثر ریشه احمدی ک، حسین‌پور ر، عبادزاده ح، قلی‌زاده ح و عباس طاقانی ر (1394) بررسی آمار سطح برداشت و میزان تولید 36 سال محصولات زراعی (1392-1357)، تهران: وزات جهادکشاورزی، معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی، 301. اسدنژاد م، فرزانه م و مسکرباشی م (1396) اثر تاریخ کاشت بر عملکرد و اجزای عملکرد دانه سه رقم گندم در شرایط رقابت با یولاف وحشی، تولیدات گیاهی، (1)40، 69-55. اسدی م، احمدی پ، صالحی م، کلاته عربی م و نیکزادفر م (1387) بررسی رابطه عوامل آب‌وهوایی و مراحل فنولوژیک گندم در استان گلستان، نیوار، ش 69-68، 20-7. اشرف طلیعی ع و بهرامی ن (1382) بررسی تأثیر بارندگی و درجه حرارت بر عملکرد گندم دیم در استان کرمانشاه، علوم خاک و آب، (1)17، 113-106. امیرعابدی ح (1391) تخمین برخی خصوصیات فیزیکی و هیدرولیکی خاک‌های منتخب از دشت اردبیل با استفاده از روش‌های شبکه عصبی مصنوعی و رگرسیونی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی. ایزدفر ا، جهانسوز م، سرمدیان ف، پیکانی غ و چایی‌چی م (1396) برآورد تاریخ کاشت بهینه بر پایه تاریخچه اقلیمی با استفاده از مدل همانند ساز رشد Aqua Crop در منطقه دست مغان استان اردبیل، علوم گیاهان زراعی ایران، (3)48، 810-799. بازگیر س (1378) بررسی پتانسیل اقلیمی زراعت گندم دیم (مطالعه موردی: استان کردستان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران. بنی‌عقیل ا.؛ راحمی کاریزکی ع.؛ بیابانی ع. و فرامرزی ح (1395). پهنه‌بندی فیزیوگرافی پتانسیل کشت گندم با استفاده از روش ترکیب خطی وزنی (WLC) در استان گلستان، تحقیقات کاربردی اکوفیزیولوژی گیاهی، (1)3، 30-17. ترابی ب.؛ سلطانی اف.؛ گالشی س. و زینلی ا (1390). تحلیل عوامل محدود‌کننده عملکرد گندم در شرایط گرگان، تولید گیاهان زراعی، (4)4، 17-1. توان‌پور ن. و قائمی ع(1395). پهنه‌بندی استان فارس از نظر کشت گندم پاییزه دیم براساس پارامتر بارش و عوامل مورفولوژیکی، آبیاری و زهکشی ایران، (4)10، 555-544. توکلی ع (1391). اثر تاریخ کاشت و آبیاری محدود بر عملکرد و اجزای عملکرد پنج رقم گندم در مراغه، تولید و فرآوری محصولات زراعی و باغی، ش 6، 96-87. حق‌وردی ا.؛ قهرمان ب.؛ خشنود یزدی ع. و عربی ز(1389). برآورد رطوبت در نقطه پژمردگی دائم و ظرفیت زراعی خاک‌های شمال و شمال شرق ایران با استفاده از روش‌های نزدیک‌ترین K همسایه و شبکه‌های عصبی مصنوعی، آب و خاک، (4)24، 814-804. خوشحال دستجردی ج.؛ نظری ع.؛ قانقرمه ع. و فلاحی ح (1394). پیش‌بینی همدید-آماری وقوع ریزش باران در زمان کاشت و برداشت گندم دیم در شهرستان گنبد کاووس، آمایش جغرافیایی فضا، ش16، 184-169. دلاور ن.؛ اخوان س.و محنت‌کش ع (1396). اثر تغییراقلیم بر برخی شاخص‌های مؤثر در رشد گندم دیم (مطالعه موردی: استان چهارمحال و بختیاری)، علوم آب و خاک، (2)21، 149-131. رحمانی م.؛ جامی الاحمدی م.؛ شهیدی ع. و هادی‌زاده ازغندی م (1394). تاثیر تغییراقلیم بر طول مراحل رشد و نیاز آبی گندم و جو (مطالعه موردی: دشت بیرجند)، بوم‌شناسی کشاورزی، (4)7، 460-443. رسولی ع. و سبحانی ب (1384). نقش بارندگی در تعیین مناطق مساعد و تاریخ مناسب کشت گندم دیم در استان اردبیل، تحقیقات جغرافیایی، (3)20، 117-102. سازمان هواشناسی کشور(1393). گندم، گزارش بولتن هواشناسی کشاورزی، 8-1. شیرانی ح (1391). برآورد برخی از نقاط منحنی مشخص رطوبتی خاک شامل FC و PWP با استفاده از توابع انتقالی خاک و روش رگرسیون در بردسیر کرمان، علوم آب و خاک، ش 59، 151-141. عباسی ف.؛ احترامیان ک.؛ خزانه‌داری ل.؛ محمدنیا قرایی س. و اثمری م (1392). مکان‌یابی مناسب‌ترین مناطق کشت گندم دیم ( مطالعه موردی: استان خراسان شمالی)، پژوهش‌های اقلیم‌شناسی، ش 14-13، 72-57. علیزاده ا.؛ صالح‌نیا ن.؛ سیاری ن.؛ نصیری م. و داوری ک (1392). پیش‌بینی تغییرات احتمالی بارش مؤثر در پهنه‌های اقلیمی ایران برای زراعت گندم (طی 90 سال آینده)، آبیاری و زهکشی ایران، ش4، 584-575. عنابی میلانی ا (1395). آبیاری گندم در دشت تبریز، موسسه تحقیقات خاک و آب: تهران، 16-1. فاتح ش.؛ رسولی ع.؛ ساری صراف ب. و کمالی غ (1395). بررسی واحدهای گرمایی تجمعی در طول فصل رشد گندم در ایران، پژوهشهای اقلیم شناسی، ش 27-28، 9-1. فرج‌زاده م.؛ کاشکی ع. و شایان س (1388). تحلیل تغییرپذیری عملکرد محصول گندم دیم با رویکرد تغییرات اقلیمی (منطقه مورد مطالعه: خراسان رضوی)، مدرس علوم انسانی، (3)13، 256-227. فرجی ه.، گودرزی ع.؛ اولیایی ح. و عظیمی گندمانی م (1391). ارزیابی عملکرد چند رقم گندم نسبت به تاریخ کاشت در نورآباد ممسنی، تولیدات گیاهی، (4)35، 42-29. فلاح س.و تدین م (1392). تاثیر تاریخ و تراکم کاشت بر رشد، عملکرد و اجزای عملکرد گندم نان پاییزه در منطقه شهرکرد، پژوهش در گیاهان زراعی، (1)2، 21-11. فلاح قالهری غ.؛ اسدی م. و داداشی رودباری ع (1394). تعیین مناطق مستعد کشت گندم دیم (مطالعه موردی: استان فارس)، هواشناسی کشاورزی، (2)3، 73-68. قنبری ا.؛ روشنی ح. و توسلی ا (1391). اثر تاریخ کاشت بر برخی خصوصیات زراعی و عملکرد دانه ارقام گندم زمستانه، اکوفیزیولوژی گیاهان زراعی، (2)22، 144-127. کابوسی ک .و مجیدی، ع (1396). پهنه‌بندی تاریخ‌های کاشت و برداشت و طول مراحل رشد گندم دیم براساس داده‌‌های بارش و دما در استان گلستان، زراعت دیم ایران، (1)6، 144-103. کاظمی زاد م (1377). تعیین زمان و منطقه مساعد کشت گندم دیم در آذربایجان براساس توزیع دما و بارش، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت‌معلم. کلاته عربی م.؛ شیخ ف.؛ سوقی ح. و هیوه‌چی ج (1390). اثر تاریخ کاشت بر روی عملکرد و اجزای عملکرد دانه دو رقم گندم نان در گرگان، به زراعی نهال و بذر، (3)2-27، 296-285. کمالی غ (1376). بررسی اکولوژیکی توانایی‌های دیم‌زارهای غرب کشور از نظر اقلیمی و با تاکید خاص بر گندم دیم، رساله دکتری دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران. کمالی غ.، صدقیانی پور ع.؛ صداقت‌کردار ع .و عسگری ا (1387). بررسی پتانسیل اقلیمی کشت گندم دیم در استان آذربایجان شرقی، آب و خاک، (2)22، 483-467. کمالی غ.؛ ملائی پ. و بهیار م (1389). تهیه اطلس گندم دیم استان زنجان با استفاده از داده‌های اقلیمی و GIS، آب و خاک، (5)24، 907-894. کوچکی ع. و کمالی غ (1389). تغییراقلیم و تولید گندم دیم در ایران، پژوهشهای زراعی ایران، (3)8، 520-508. محمدی ح (1384). تعیین تقویم مناسب کشت گندم دیم در استان ایلام با استفاده از شاخص شروع بارندگی، پژوهش‌های جغرافیایی، ش51، 31-15. محمدی ا.؛ یزدان‌پناه ح.و محمدی ف (1393). بررسی رخداد تغییراقلیم و تاثیر آن بر زمان کاشت و طول دوره رشد گندم دوروم (دیم) (مطالعه موردی: ایستگاه سرآرود کرمانشاه)، پژوهشهای جغرافیای طبیعی، (2)46، 246-231. مروت ع.؛ ابراهیمی ح. و بخش کلارستانی ک (1392). ارزیابی شرایط تغییراقلیم و اثر آن بر روی تقویم زراعی کشت گندم در مشهد، یافته‌های نوین کشاورزی، ش4، 354-339. مظفری غ و قائمی ه (1381). تحلیل شرایط بارش در سطح نواحی دیم‌خیز (مورد مطالعه: شرق کرمانشاه)، پژوهشهای جغرافیایی، ش 42، 119-103. ممتازی ف  و امام ی (1385). تاثیر تاریخ کاشت و تراکم بوته بر عملکرد و اجزای عملکرد گندم زمستانه رقم شیراز، علوم کشاورزی ایران، (1)37، 12-1. مهرابی گوهری ا.؛ سرمدیان ف.و تقی‌زاده ر (1391). برآورد رطوبت خاک در ظرفیت مزرعه و نقطه پژمردگی با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی و رگرسیون چندمتغیره، مهندسی آبیاری و آب، ش10، 52-42. نادری ا (1392). تحلیل اثر تاریخ کاشت بر عملکرد دانه ژنوتیپ‌های گندم با استفاده از روش‌های وایازی، فیزیولوژی گیاهان زراعی،ش20، 15-5. نوحی ک (1384). تحلیل بارندگی کرج به منظور تعیین تاریخ کاشت گندم دیم، نیوار، ش58، 103-95. نوربخش ف و افیونی م (1379). تخمین ظرفیت زراعی و نقطه پژمردگی دائم از روی برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک، علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، (1)4، 8-1. نوین ا.، گوشه م.و برومند نسب س (1391). ارزیابی روشهای مختلف تعیین باران مؤثر و انتخاب مناسبترین روش در سری خاکهای غالب اهواز، اولین همایش ملی کشاورزی در شرایط محیطی دشوار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رامهرمز. Andarzian, B., Hoogenboom, G., Bannayan, M., Shirali, M., & Andarzian, B. (2015). Determining optimum sowing date of wheat using CSM-CERES-Wheat model. The Saudi society of agricultural sciences, 14(2), 189-199. Bannayan, M., Rezaei, E. E., & Hoogenboom, G. (2013). Determining optimum planting dates for rainfed wheat using the precipitation uncertainty model and adjusted crop evapotranspiration. Agricultural water management, 126, 56-63. Cutillas, P. P., Barberá, G. G., & García, C. C. (2015). Estimation of soil moisture levels at field capacity and wilting point by predictive models on a regional scale. Asociación de Geógrafos Españoles, 1-68. Diallo, D., & Mariko, A. (2013). Field capacity (FC) and permanent wilty point (PWP) of clay soils developed on Quaternary alluvium in Niger River loop (Mali).Engineering Research and Applications, 3, 1085-1089. Dobor, L., Barcza, Z., Hlásny, T., Árendás, T., Spitkó, T., & Fodor, N. (2016). Crop planting date matters: Estimation methods and effect on future yields. Agricultural and forest meteorology, 223, 103-115. El-Gizawy, N. K. B. (2009). Effect of planting date and fertilizer application on yield of wheat under no till system. Agricultural Sciences, 5(6), 777-783. Eslami, H., Navae, H. N., Alazmani, A. R., & Shojaei, A. N. (2014). Effect of sowing dates and seeding density on yield of wheat (Triticumm aestivum L.). Applied and Basic Sciences, 8(7), 836-838. Haberle, J., & Svoboda, P. (2015). Calculation of available water supply in crop root zone and the water balance of crops. Contributions to Geophysics and Geodesy, 45(4), 285-298. Koocheki, A., Nassiri, M., Alimoradi, L., & Ghorbani, R. (2009). Effect of cropping systems and crop rotations on weeds. Agronomy for sustainable development, 29(2), 401-408. Kumar, V. (2012). EFFECT OF DATES OF SOWING ON GROWTH AND YIELD OF WHEAT (Triticum aestivum L.) VARIETIES (Doctoral dissertation, Institute of Agricultural Sciences, Banaras Hindu University, Varanasi), 1-114. Liu, Y., Chen, Q., Ge, Q., Dai, J., Qin, Y., Dai, L. ... & Chen, J. (2018). Modelling the impacts of climate change and crop management on phenological trends of spring and winter wheat in China. Agricultural and Forest Meteorology, 248, 518-526. Luo, Q., Bellotti, W., Williams, M., & Wang, E. (2009). Adaptation to climate change of wheat growing in South Australia: analysis of management and breeding strategies. Agriculture, ecosystems & environment, 129(1-3), 261-267. Matthews, P., McCaffery, D., & Jenkins, L. (2015). Winter crop variety sowing guide 2015. Department of Primary Industries: Orange, New South Wales (NSW), 116. Mumtaz, M. Z., Aslam, M., Nasrullah, H. F., Akhtar, M., & Ali, B. (2015). Effect of Various Sowing Dates on Growth, Yield and Yield Components of Different Wheat Genotypes. Agriculture and Environmental Science, 15(11), 2230-2234. Murungu, F.S. and T. Madanzi, 2010. Seed priming, genotype and sowing date effects on emergence, growth and yield in a tropical low altitude area of Zimbabwe. Agric. Res., 5(17): 2341-2349. Rao, K. N., Gadgil, S., Rao, P. S., & Savithri, K. (2000). Tailoring strategies to rainfall variability–The choice of the sowing window. Current Science, 1216-1230. Rezaei, E. E., Siebert, S., Hüging, H., & Ewert, F. (2018). Climate change effect on wheat phenology depends on cultivar change. Scientific reports, 8(1), 4891. Roberts, P. A., Van Gundy, S. D., & McKinney, H. E. (1981). Effects of soil temperature and planting date of wheat on Meloidogyne incognita reproduction, soil populations, and grain yield. Nematology, 13(3), 338. Saxton, K. E., Rawls, W., Romberger, J. S., & Papendick, R. I. (1986). Estimating generalized soil-water characteristics from texture 1. Soil Science Society of America, 50(4), 1031-1036. Saxton, K. E., & Rawls, W. J. (2006). Soil water characteristic estimates by texture and organic matter for hydrologic solutions. Soil science society of America, 70(5), 1569-1578. Sommer, R., Glazirina, M., Yuldashev, T., Otarov, A., Ibraeva, M., Martynova, L. ... & Karaev, S. (2013). Impact of climate change on wheat productivity in Central Asia. Agriculture, ecosystems & environment, 178, 78-99. Tahir, M., Ali, A., Nadeem, M. A., Hussain, A. & Khalid, F. (2009). Effect of different sowing dates on growth and yield of wheat (Triticum aestivum L.) varieties in district Jhang, Pakistan. Pakistan journal of life and social sciences, 7(1), 66-69. Tao, F., Yokozawa, M., Liu, J., & Zhang, Z. (2008). Climate–crop yield relationships at provincial scales in China and the impacts of recent climate trends. Climate Research, 38(1), 83-94. Tao, F., Yokozawa, M., Xu, Y., Hayashi, Y., & Zhang, Z. (2006). Climate changes and trends in phenology and yields of field crops in China, 1981–2000. Agricultural and Forest Meteorology, 138(1-4), 82-92. Thien, S.J., 1979. A flow diagram for teaching texture by feel analysis. Agronomic Education. 8:54-55 Unger, P. W. (1984). Guidelines: land evaluation for rainfed agriculture. Food & Agriculture Org (FAO), 110. United States Department of Agriculture (USDA). (1997). Irrigation Guide: National Engineering Handbook, Resources Conservation Service: USA, 820. Waha, K., Müller, C., Bondeau, A., Dietrich, J. P., Kurukulasuriya, P., Heinke, J., & Lotze-Campen, H. (2013). Adaptation to climate change through the choice of cropping system and sowing date in sub-Saharan Africa. Global Environmental Change, 23(1), 130-143. Wang, B., Li Liu, D., Asseng, S., Macadam, I., & Yu, Q. (2015). Impact of climate change on wheat flowering time in eastern Australia. Agricultural and Forest Meteorology, 209, 11-21. Wang, X., Cai, D., Wu, H., Hoogmoed, W. B., & Oenema, O. (2016). Effects of variation in rainfall on rainfed crop yields and water use in dryland farming areas in China. Arid Land Research and Management, 30(1), 1-24. Waongo, M., Laux, P., & Kunstmann, H. (2015). Adaptation to climate change: the impacts of optimized planting dates on attainable maize yields under rainfed conditions in Burkina Faso. Agricultural and Forest Meteorology, 205, 23-39. Xiao, D., Tao, F., Liu, Y., Shi, W., Wang, M., Liu, F. ... & Zhu, Z. (2013). Observed changes in winter wheat phenology in the North China Plain for 1981–2009. International Biometeorology, 57(2), 275-285. _||_
University of Tehran, College of Aburaihan مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 University of Tehran, College of Aburaihan 138 10.22059/jwim.2019.271640.650 مقاله پژوهشی بررسی تأثیر کم‌آبیاری بر توزیع ریشه و رشد رویشی گیاه رزماری بررسی تأثیر کم‌آبیاری بر توزیع ریشه و رشد رویشی گیاه رزماری اسدی رسول دانشجوی دکتری، آّبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آب، دانشگاه زابل حسن پور فرزاد دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشگاه زابل مهربانی میترا استاد، گروه فارماکوکنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان باقی زاده امین دانشیار، گروه بیوتکنولوژی، پژوهشگاه علوم و تکنولوژی پیشرفته و علوم محیطی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته کرمان کاراتدیش فاطمه دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشگاه زابل 23 09 2018 8 2 289 301 19 12 2018 18 02 2019 Copyright © 2018, University of Tehran, College of Aburaihan. 2018 https://jwim.ut.ac.ir/article_71009.html

به‌منظور ارزیابی نحوه توزیع ریشه و رشد اندام هوایی گیاه دارویی رزماری (Rosmarinus officinalis L.)، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در شرایط استفاده از سیستم آبیاری قطره‌ای زیرسطحی در سال زراعی 1395 اجرا شد. در این مطالعه پنج تیمار آبیاری کامل (تأمین 100 درصد رطوبت خاک تا حد ظرفیت زراعی)، کم‌آبیاری تنظیم شده و آبیاری ناقص ریشه هر کدام در دو سطح 75 و 55 درصد آبیاری کامل، مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که اعمال کم‌آبیاری در سطوح 75 و 55 درصد آبیاری کامل باعث صرفه‌جویی به‌ترتیب 1/17 و 6/32 درصدی در مصرف آب شد. مقایسه دو تیمار آبیاری کامل و تأمین 75 درصد آبیاری کامل اعمال شده در آبیاری ناقص ریشه باعث کاهش 3/5 درصدی وزن خشک اندام هوایی، 8/9 درصدی ارتفاع بوته و 9/8 درصدی تعداد شاخه زایا شد. این در حالی بو که توسعه مناسب ریشه گیاه در سطح تأمین 75 درصد آبیاری کامل اعمال شده در آبیاری ناقص ریشه، افزایش 8/12 درصدی بهره‌وری آب، 3/7 درصدی وزن تر ریشه، 7/2 درصدی طول ریشه و 7/10 درصدی حجم ریشه را نسبت به تیمار آبیاری کامل در پی داشت. لذا با در نظر گرفتن مسائل مربوط به کمبود آب، می‌توان سطح تأمین 75 درصد آبیاری کامل در شرایط آبیاری ناقص ریشه، را به‌عنوان تیمار برتر و راهکار مناسب برای مقابله با بحران آب، برای حرکت به سمت یک سامانه کشاورزی پایدار توصیه نمود.

 آبیاری ناقص ریشه آبیاری قطره‌ای زیرسطحی تنش خشکی توسعه ریشه گیاه دارویی بی‌نام. 1395. آمارنامه سازمان هواشناسی استان کرمان. Ahmadi SH, Andersen MN, Plauborg F, Poulsen RT, Jensen CR, Sepaskhah AR and Hansen S (2010) Effects of irrigation strategies and soils on field grown potatoes: Gas exchange and xylem [ABA]. Agricultural Water Management. 97: 1486-1494. Alvarez S, Navarro A, Nicolas E, Sanchez-Blanco MJ (2011) Transpiration, photosynthetic responses, tissue water relations and dry mass partitioning in Callistemon plants during drought conditions. Scientia Horticulture. 129: 306-312. Asadi R, Kouhi N and Yazdanpanah N (2012) Applicability of micro irrigation system on cotton yield and water use efficiency. Food, Agriculture and Environment. 10: 302-306. Consoli S, Stango F, Vanella D, Boaga J, Cassiani G and Roccuzzo G (2017) Partial root-zone drying irrigation in orange orchards: Effects on water use and crop production characteristics. Agronomy. 82: 190-202. Dry PR and Loveys BR (1998) Factors influencing grapevine vigor and the potential for control with partial root zone drying. Grape and Wine Research. 4: 140-148. Du S, Kang S, Li F and Du T (2017) Water use efficiency is improved by alternate partial root-zone irrigation of apple in arid northwest China. Agricultural Water Management. 179: 184-192. Franco JA, Banon S, Vicente MJ, Miralles J, Martınez-Sanchez JJ (2011) Root development in horticultural plants grown under abiotic stress conditions-a review. Horticulture Science Biotechnology. 86: 543-556.  Gheysari M, Mirlatif SM, Homaee M, Asadi ME and Hoogenboom G (2009) Nitrate leaching in a silage maize field under different irrigation and nitrogen fertilizer rates. Agricultural Water Management 96 (6): 946-954. Ghrab M, Gargouri K, Bentaher H, Chartzoulakisc K, Ayadia M, Mimound MB, Masmoudid MM, Mechliad NB and Psarrasc G (2013) Water relations and yield of olive tree (cv. Chemlali) in response to partial root-zone drying (PRD) irrigation technique and salinity under arid climate. Agricultural Water Management. 123: 1-11. Karandish F (2016) Improved soil-plant water dynamics and economic water use efficiency in a maize field under locally water stress. Agronomy and Soil Science. 62 (9): 1311-1323. Khosh-Khui M, Ashiri F and Sahakhiz MJ (2012) Effects of irrigation regimes on antioxidant activity and total phenolic content of thyme (Thymus vulgaris L.). Medicinal & Aromatic Plants. 1: 1-7. Leithy S, El-Meseir T and Abdallah E (2006) Effect of bio fertilizer, cell stabilizer and irrigation regime on Rosemary herbage oil yield and quality. Applied Sciences Research. 2 (10): 773-779. Limaa RSN, Assis Figueiredoa FAMM, Martinsa AO, Deusa BCS, Ferraza TM, Assis Gomesa MM, Sousab EF, Glennc DM and Campostrini E (2015) Partial rootzone drying (PRD) and regulated deficit irrigation (RDI) effects on stomatal conductance, growth, photosynthetic capacity and water-use efficiency of papaya. Scientia Horticulture. 183: 13-22. Liu F, Liang J, Kang Sh and Zhang J (2007) Benefits of alternate partial root-zone irrigation on growth, water and nitrogen use efficiencies modified by fertilization and soil water status in maize. Plant and Soil. 295: 279-291. Loveys BR (1991) What use is knowledge of ABA physiology for crop improvement? In environmental plant biology. Physiology and Biochemistry of Abscisic Acid. Oxford: Bios Scientific Publishers. 245–259. Loveys BR and Düring H (1984) Diurnal changes in water relations and abscisic acid in field‐grown Vitis vinifera cultivars. II. Abscisic acid changes under semi‐arid conditions. New Physiologist. 97: 37-47. Ma SC, Li FM, Xu BC, Huang ZB (2010) Effect of lowering the root/shoot ratio by pruning roots on water use efficiency and grain yield of winter wheat. Field Crops Research. 115: 158–164. Marjanović M, Jovanović Z, Stikić R and Radović B (2015) The Effect of partial root-zone drying on tomato fruit growth. Procedia Environmental Sciences. 29: 87-98. Mehrvarz S, Chaichi MR, Hashemi M and Parsinejad M (2013) Yield and Growth Response of Maize (Zea mays L.S.C. 704) to Surfactant under Deficit Irrigation. Plant and Animal Sciences. 1(3):42-48. Nicolas E, Ferrandez T, Rubio S, Alarcon J and Sanchez J (2008) Annual water status, development, and flowering patterns for Rosmarinus officinalis plants under different irrigation conditions. Scientia Horticulture. 43: 1580-1585. Paris P, Matteo G.D, Tarchi M, Tosi L, Spaccino L and Lauteri M (2018) Precision subsurface drip irrigation increases yield while sustaining water use efficiency in Mediterranean poplar bioenergy plantations. Forest Ecology and Management. 409: 749–756. Parvizi H, Sepaskhah AR and Ahmadi SH (2014) Effect of drip irrigation and fertilizer regimes on fruit yields and water productivity of a pomegranate (Punica granatum (L.) cv. Rabab) orchard. Agricultural Water Management. 146: 45–56. Qadir M (2003) Agricultural water management in water starved countries: Challenges and opportunities. Agricultural Water Management. 62: 165-185. Rattan R, Datta S, Chhonkar P, Suribabu K and Singh P (2005) Long-term impact of irrigation with sewage effluents on heavy metal content in soils, crops and groundwater case study. Agriculture, Ecosystems and Environment. 109: 310-322. Romero P, Gil Munoza R, Fernández-Fernández, I, Del Amorb F, Martínez-Cutillasa A and García-García J (2015). Improvement of yield and grape and wine composition in field-grown monastrell grapevines by partial root zone irrigation, in comparison with regulated deficit irrigation. Agricultural Water Management, 149: 55–73. Sardans J, Roda F and Penuelas J (2005) Effects of water and a nutrient pulse supply on Rosmarinus officinalis growth, nutrient content and flowering in the field. Environmental and Experimental Botany. 53: 1-11. Sarker KK, Akanda MA, Biswas SH, Roy DK, Khatun A and Goftar MA (2016) Field performance of alternate wetting and drying furrow irrigation on tomato crop growth, yield, water use efficiency, quality and profitability. Integrative Agriculture. 15(10): 2380–2392. Sepaskhah AR and Ahmadi SH (2010) A review on partial root-zone drying irrigation. Plant Production. 4 (4): 241-258. Sezen SM, Yazar A and Tekin S (2019) Physiological response of red pepper to different irrigation regimes under drip irrigation in the Mediterranean region of Turkey. Scientia Horticulture. 245: 280–288. Shah FR, Ahmad N, Masood KR and Zahid DM (2008) The influence of cadmium and chromium on the biomass production of shisham (Dalbergia sissoo roxb.) seedlings. Pakistan Botany. 40 (4): 1341-1348. Shahnazari A, Liu F, Andersen MN, Jacobsen SE and Jensen CR (2007) Effects of partial root-zone drying on yield, tuber size and water use efficiency in potato under field conditions. Field Crops Research. 100: 117-124. Shahrokhnia MH and Sepaskhah AL (2017) Physiologic and agronomic traits in safflower under various irrigation strategies, planting methods and nitrogen fertilization. Industrial Crops and Products. 95: 126-139. Shirzad S, Hosein A and Daliri R (2011) Influence of drought stress and interaction with salicylic acid on medicinal pumpkin (Cucurbita pepo L.) seedling growth. Botany Research. 4: 35-40. Sreevalli Y, Baskaran K, Chandrashekara R and Kuikkarni R (2001) Preliminary observations on the effect of irrigation frequency and genotypes on yield and alkaloid concentration in periwinkle. Medicinal and Aromatic Plant Science. 22: 356-358. Sun Y, Holm PE and Liu F (2014) Alternate partial root-zone drying irrigation improves fruit quality in tomatoes. Horticultural Science. 41 (4): 185–191. Taiz L and Ziger E (1991) Plant Physiology. Benjamin Publication. p. 346-356. Terpinc P, Bezjak M and Abramovic H (2009) A kinetic model for evaluation of the antioxidant activity of several rosemary extracts. Food Chemistry. 115 (2): 740-744. Topak R, Acar B, Uyanoz R and Ceyhan E (2016) Performance of partial root-zone drip irrigation for sugar beet production in a semi-arid area. Agricultural Water Management. 176: 180-190. Tsakmakis ID, Kokkos NP, Gikas GD, Pisinaras V, Hatzigiannakis E, Arampatzis G and Sylaios GK (2019) Evaluation of AquaCrop model simulations of cotton growth under deficit irrigation with an emphasis on root growth and water extraction patterns. Agricultural Water Management. 213: 419–432. Wakrim R, Wahbi S, Tahi H, Aganchich B and Serraj R (2005) Comparative effects of partial root drying (PRD) and regulated deficit irrigation (RDI) on water relations and water use efficiency in common bean (Phaseolus vulgaris L.). Agriculture, Ecosystems and Environment. 106: 275–287. Wang Z, Liu F, Kang SH and Jensen CR (2012) Alternate partial root zone drying irrigation improves nitrogen nutrition in maize (Zea mays) leaves. Environmental Experimental Botany. 75: 36-40. Yazar A, Gökçel F and Sezen M (2009) Corn yield response to partial root zone drying and deficit irrigation strategies applied with drip system. Plant Soil Environment. 55: 494-503.  _||_
University of Tehran, College of Aburaihan مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 University of Tehran, College of Aburaihan 138 10.22059/jwim.2019.273366.654 مقاله پژوهشی بررسی کارآیی روشهای تجربی برآورد تبخیر- تعرق مرجع (بر پایه درجه حرارت) در اقلیمهای مختلف (مطالعه موردی ایران) بررسی کارآیی روشهای تجربی برآورد تبخیر- تعرق مرجع (بر پایه درجه حرارت) در اقلیمهای مختلف (مطالعه موردی ایران) قمرنیا هوشنگ استاد، دانشگاه رازی، تخصص: آبیاری لرستانی مهناز کارشناس ارشد 23 09 2018 8 2 303 319 13 01 2019 28 02 2019 Copyright © 2018, University of Tehran, College of Aburaihan. 2018 https://jwim.ut.ac.ir/article_71010.html

بررسی کارآئی روشهای تجربی بر آورد تبخیر و تعرق مرجع در بر آورد نیاز آبی گیاهان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. لذا، در این مطالعه از دادههای هواشناسی 154 ایستگاه سینوپتیک کشور در مقطع آماری 15 ساله(1377 تا 1391)، تبخیر- تعرق پتانسیل برای تمام ایستگاههای سینوپتیک کشور، با استفاده از روشهای محاسباتی مبنی بر درجه حرارت هوا، مشتمل بر17 روش محاسبه شدند. نتایج حاصل از روشهای مختلف با نتیجه حاصل از روش مرجع (فائو- پنمن- مانتیث) مقایسه گردیدند. بهترین و بدترین روشها براساس شاخصهای آماری مختلف، شامل ضریب رگرسیونی، جذر مربعات، متوسط خطای تخمینها و معیار جاکوویدزانتخاب شدند. نتایج نشان داد، که به ترتیب برای اقلیم خشک، روشهای هارگریوز-M4، هارگریوز، هارگریوز-M2، هارگریوز-M1، هامون1961، هامون1963و هارگریوز سامانی مناسبترین روشها می‎باشند. برای اقلیم نیمهخشک روشهای هارگریوز-M4 ، هارگریوز، هامون1963 و هارگریوز سامانی مناسبترین روشها بودند.در اقلیم مدیترانهای روشهای هارگریوز- M4و هارگریوز مناسبترین روشها بودند.در اقلیم نیمهمرطوب روشهای هارگریوز-M4 و هارگریوز-M2 مناسبترین روشها برگزیده شدند.در اقلیم مرطوب نیز روشهای هارگریوز-M4، هارگریوز- M2و هارگریوز-M1 مناسبترین روشها و در اقلیمهای بسیار مرطوب روشهای هارگریوز-M4، هارگریوز، هارگریوز-M1 و بلانیکریدل-4 مناسبترین روشها و روش چندل نامناسبترین روش برای همه اقلیم‎ها بود.ضمنا مطالعات لیسیمتری انجام شده در اقلیم نیمه خشک، انتخاب بهترین و بدترین روشهای برآورد تبخیر- تعرق مبنی بر درجهحرارت را تایید نمودند.

 تبخیر تعرق پتانسیل داده‎های هواشناسی شاخص‎های آماری مطالعات لیسیمتری اقلیم نیمه خشک بابامیری ا. و دین‌پژوه ی(1391) مقایسه چهار روش تخمین تبخیر- تعرق گیاه مرجع مبتنی بر درجه حرارت هوا در حوضه آبریز دریاچه ارومیه. مجله علمی علوم کشاورزی و مهندسی آبیاری. 37(1): 54-43. خیرابی ج.  توکلی ع. انتصاریم. و سلامت ع(1376) معرفی جهات نظری و کاربردی روش پنمن مانتیث و ارائه تبخیر تعرق مرجع استاندارد برای ایران. کمیته ملی آبیاری و زهکشی. 166 صفحه. سالاریان م. نجفی م. داوری ک. اسلامیان س س. و حیدری م(1392) مناسب‌ترین روش برآورد تبخیر- تعرق پتانسیل در شرایط کمبود داده‌های هواشناسی در ماه‌های گرم و سرد سال. مطالعه موردی شهرستان اصفهان. نشریه آبیاری و زهکشی ایران. 1(8): 73-62. علیزاده ا. امیرشاهی ب. و  ثنایی‌نژاد م. ح(1380-1379) بررسی دقت و عملکرد تبخیر- تعرق پتانسیل محاسبه شده به روش‌های هارگریوز- سامانی و تشتک تبخیر در ایستگاه‌های سینوپتیک استان خراسان. انیوار42 و43: 70-51. میرموسوی س.ح. پناهی ح. اکبری ح. و اکبرزاده ی(1391) واسنجی روش‌های برآورد تبخیر- تعرق پتانسیل گیاه مرجع و محاسبه نیاز آبی زیتون در کرمانشاه. جغرافیا و پایداری محیط(3): 64. Afandi G and Abdrabbo M (2015) Evaluation of Reference Evapotranspiration Equations under Current Climate Conditions of Egypt, Turkish Jornal of Agriculture-Food Science and Technology. 3(10): 819-825. Allen RG, Pereira LS, Reas D and Smith M (1998) Crop Evapotranspiration-Guidelines for Computing Crop Water Requirement, FAO Irrigation and Drainage Paper (56). Rome, Italy. Asareh A and Davoodi H (2015) Estimation some Estimaters Evapotranspiration in Township Omidiye, Jornal proficiency science and engineering water, Islamic Azad University, Ahwaz. 4(10). Blaney H.F and Criddle W.D (1950) Determining water requirements in irrigated area from climatological irrigation data, US Department of Agriculture, Soil Conservation Service. Jin-Fa Chen JF, Yeh HF, Lee Ch H and Lo WH (2005) Optimal Comparision of Emperical Equations for Estimating Potential Evapotranspiration in TAIWAN, XXXI IAHR Congress, Seoul, Korea. Farmer W, Strzepek K, Schlosser CA, Droogers P and Gao X (2011) A Method for Calculating Reference Evapotranspiration on Daily Time Scales, MIT Joint Program on the Science and Policy of Global Change, Report. (195). Ghamarnia H, Jafarizade M,  Meri E and Gobadei M (2013) Lysimetric Determination of (Coriandrumsativum L.) Water Requirement and Single and Dual Crop Coefficients in a Semiarid Climate. J. Irrig. Drain Eng.2013(139) :447-455. Jacovides CP (1997) Reply to comment on Statistical procedures for the evaluation of evapotranspiration models, J. Agricultural water management. 3:95-97. Lo´pez-Urrea R, Martı´n de Santa Olalla F, Fabeiro C and Moratalla A (2006) Testing evapotranspiration equations using lysimeter observations in a semiarid climate J. agricultural water management. 85: 15-26. Rao LY, Sun G, Ford CR and Vose, JM (2011) Modeling Potential Evapotranspiration of Two Forested Watersheds in the Southern APPALACHIANS, American Society of Agricultural and Biological Engineers. 54(6): 2067-2078. Roshan Gh, Khosh Akhlagh F and Karimpour M (2011) Evaluate and modify the appropriate model for evapotranspiration. SabziparvarA.A and Tabari H (2010) Regional estimation of reference evapotranspiration, Journal of Irrigation and Drainage Engineering. 136(10): 724-731. Raziei T, DaneshkarArasteh P and Saghafian B (2005) Annual Rainfall Trend Analysis in Arid and Semi-Arid Region of Central and Eastern Iran, Water and Wastewater. 54: 73-81. _||_
University of Tehran, College of Aburaihan مدیریت آب و آبیاری 2251-6298 University of Tehran, College of Aburaihan 138 10.22059/jwim.2019.270439.648 مقاله پژوهشی اثر عمق نصب لوله‌های قطره‌چکان‌دار و مقدار زئولیت بر عملکرد و اجزای عملکرد ذرت اثر عمق نصب لوله‌های قطره‌چکان‌دار و مقدار زئولیت بر عملکرد و اجزای عملکرد ذرت محرابیان سروش دانشجوی دکتری، دانشگاه شهید چمران اهواز ناصری عبدعلی اهواز، دانشگاه شهید چمران، دانشکده مهندسی علوم آب، تخصص: آبیاری/ زهکشی هوشمند عبدالرحیم دانشیار، اهواز، دانشگاه شهید چمران، دانشکده مهندسی علوم آب، تخصص: زهکشی، کیفیت آّب، مدیریت بهره برداری مسگرباشی موسی دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز 23 09 2018 8 2 321 335 12 12 2018 11 03 2019 Copyright © 2018, University of Tehran, College of Aburaihan. 2018 https://jwim.ut.ac.ir/article_71011.html

استفاده از روش آبیاری قطره‌ای زیرسطحی و کابرد مواد جاذب رطوبت مانند زئولیت سبب افزایش ماندگاری آب در خاک می‌شود. به همین دلیل بر عملکرد و بهره‌وری آب گیاهان زراعی می‌تواند موثر باشد. به منظور ارزیابی مطالعه همزمان اثر عمق لوله‌های آبده و کاربرد زئولیت بر محصول ذرت، تحقیقی در دو فصل زراعی: کشت اول در اسفند 1395 تا اواسط تیر ماه 1396 (T1) و کشت دوم از اواسط تیر ماه 1396 تا اواخر آبان ماه 1396 (T2) در مزرعه تحقیقاتی دانشکده علوم آب دانشگاه شهید چمران اهواز با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی و به صورت بلوک‌های خرد شده نواری انجام شد. در این تحقیق دو تیمار مقدار زئولیت در سه سطح (صفر:Z0، پنج: Z1 و ده: Z2 درصد) و کارگذاری لوله‌های قطره‌چکان‌دار در سه عمق (10: D1، 20: D2 و 30: D3 سانتی‌متر) و با سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که عمق نصب لوله‌های قطره‌چکان‌دار بر زیست‌توده، درصد نیتروژن و درصد پروتئین دانه و مقدار زئولیت بر عملکرد دانه، زیست‌توده، درصد نیتروژن و درصد پروتئین دانه اثر معنی‌داری داشتند (P-Value≤0.05). اثر متقابل مقدار زئولیت و عمق نصب لوله بر شاخص سطح برگ، درصد نیتروژن دانه و درصد پروتئین دانه اثر معنی‌داری داشتند (P-Value≤0.05). بیشترین عملکرد دانه و بالاترین بهره‌وری آب در ترکیب تیماری D3Z3 و بیشترین مقدار زیست‌توده در تیمارهای D2Z3 و D3Z3 مشاهده شد. برهمکنش کلیه تیمارها نشان داد که تیمارهای T1D3Z2، T1D3Z3 و T2D3Z3 بیشترین عملکرد دانه و تیمارهای T1D2Z3 و T2D2Z3 بیشترین زیست‌توده را داشتند. بیشترین درصد پروتئین در تیمار D2Z3 و بیشترین درصد نیتروژن در تیمارهای D2Z3 و D3Z3 به دست آمد. با جمع‌بندی نتایج، تیمار D3Z3 به عنوان مناسب‌ترین تیمار از نظر عملکرد دانه، بهره‌وری آب، زیست‌توده و کیفیت دانه به دست آمد. به همین دلیل کارگذاری لوله‌های قطره‌چکان‌دار در عمق 30 سانتی‌متر و کاربرد زئولیت در مقدار 10 درصد برای کشت ذرت در شرایط استان خوزستان پیشنهاد می‌شود.

 پروتئین دانه زئولیت کلسیک عمق لوله آبده بهره‌وری آب نیتروژن دانه احمدی، م.، خاشعی سیوکی، ع.، و سیاری، م. ح. 1395، اثر مقدار کود و زئولیت‌های کلسیمی، پتاسیمی و ترکیبی بر کاهش آبشویی نیترات از خاک. آب و خاک. 3(3): 841-829. بابایی، م. ا.، بیگلویی، م. ح.، و پیرمرادیان، ن. 1396. تأثیر توأم تنش آبی و شوری بر عملکرد کمی و کیفی ذرت دانه‌ای رقم سینگل گراس 260. علوم و مهندسی آبیاری. 40(3): 61-49. بای‌بوردی، ا.، 1395، تأثیر زئولیت و محلول پاشی سلنیوم و سیلیسیوم بر عملکرد، اجزای عملکرد  وبرخی صفات فیزیولوژیک کلزا تحت شرایط شوری. آب و خاک. 14(1): 170-154. تقدیسی‌ حیدریان، ز.، خراسانی، ر.، و امامی، ح. 1397. تأثیر ورمی‌کمپوست و کود حیوانی بر رشد و جذب عناصر کم مصرف در ذرت. آب و خاک. 32(4): 17-1. خاشعی سیوکی، ع.، و احمدی، م.، 1394. زئولیت­ها: معرفی و خواص و کاربرد آن، دانشگاه بیرجند. خاشعی‌سیوکی ع.، کوچک‌زاده م. و شهابی‌فر، م. 1387. تأثیر کابرد زئولیت طبیعی کلینوپتیلولایت و رطوبت خاک بر اجزای عملکرد ذرت. پژوهش‌های خاک (علوم آب و خاک). 22(2): 241-235. صداقتی، ن.، حسینی‌فرد، س. ج.، و محمدی محمدآبادی، ا. 1391. مقایسه اثر دو سیستم آبیاری قطره‌ای سطحی و زیرسطحی بر رشد و عملکرد درختان بارور پسته. آب و خاک. 26(3): 585-575. طباطبایی، ح.، و موسوی، م. 1396. تأثیر عمق نصب قطره‌چکان و فاصله لاترال‌های آبیاری قطره‌ای زیرسطحی در انتقال نیترات در شرایط استفاده از پساب شهری برای گیاه چمن. حفاظت منابع آب و خاک. 7(2): 26-15. علیزاده، ا. 1394، طراحی سیستم‌های آبیاری، انتشارات آستان قدس رضوی، دانشگاه امام رضا. فرمهینی‌فراهانی، م.، میرزاخانی، م.، و ساجدی، ن. 1392. اثر تنش کم‌آبی و کاربرد مواد جاذب رطوبت بر عملکرد و اجزای عملکرد گندم پاییزه در اراک. یافته‌های نوین کشاورزی. 7(3): 274-263. مدنی، ح.، مقیمی، آ.، و ساجدی، ن. ع.، 1389. تأثیر مقادیر مختلف زئولیت و دور آبیاری بر عملکرد و برخی صفات سیب‌زمینی. یافته‌های نوین کشاورزی. 4(15): 289-281. Bozkurt, S., and Mansoroglu, G. S., 2011. The effects of drip line depths and irrigation levels on yield, quality and water use characteristics of lettuce under greenhouse condition. African Journal of Biotechnology. 10(17): 3370-3379. Cetin, O., and Bilget, L. 2002. Effects of different irrigation methods on shedding and yield of Cotton. Agricultural Water Management. 54: 1-15. Dos Santos, L. N. S., Matsura, E. E., Goncalves, I. Z., Bardosa, E. A. A., Nazario, A. A., Tuta, N. F., Elaiuy, M. C. L., Feitosa, D. R. C., and De Sousa, A. C. M., 2016. Water storage in the soil profile under subsurface drip irrigation: evaluation two installation depths of emitters and two water qualities. Agricultural Water Management. 170: 91-98. Dukes, M. D., and Scholberg, J. M. 2005. Soil moisture controlled subsurface drip irrigation on sandy soils. Applied Engineering Agriculture. 21(1): 89-101. FAO.2012. FAOSTAT-Agriculture Database, Retrieved September 28, 2015, from: http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx. Mahmoud, M. A. B., Sharp, R. E., Olivier, M. J., Finke, D. L., Ellersieck, M. R., and Hibbard, B. E. 2016. The effect of western corn rootworm (Coleoptera: Chrysomelidae) and water deficit on Maize performance under controlled conditions. Field and Forage Crops. 109(2): 684-698. Suarez-Ray, E. M., Choi, C. Y., William, B., McCloskey, B., and David, M. K. 2006. Effects of chemical on root chemical on root intrusion into subsurface drip emitters. Irrigation and Drainage. 55: 501-509. Vadar, H. R., and Subbaiah, R. 2016. Performance of summer okra under subsurface drip irrigation method in clay loam soil of coastal saurastra. Advanced in Life Science. 5(6): 2278-3849. Wang, W. X., Vinocur, B. and Altman, A. 2003. Plant responses to drought, salinity and extreme temperatures: Towards genetic engineering for stress tolerance. Planta. 218: 1-14. Wu, Q., Xia, G., Chen, T., Zheng, J., Bu, F., and Chi, D. 2016. Effects of nitrogen and zeolite on rice grain yield, water and nitrogen use and soil total nitrogen in coastal region of northeast China. Communications in Soil Science and Plant Analysis. 47(18): 2103-2114. _||_